Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

तवोदकात्समुत्तस्थौ नार्येका गह्वरोदरा । कृष्णा करालवदना पिंगाक्षी मुक्तमूर्धजा

Transliteration

tavodakātsamuttasthau nāryekā gahvarodarā | kṛṣṇā karālavadanā piṃgākṣī muktamūrdhajā

Translation

Из твоей телесной влаги поднялась одна женщина, с глубоким чревом; чёрная обликом, с ужасным лицом, с желтовато-бурыми глазами и распущенными волосами.

Word by Word

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन

• उदकात्: from the water
• उदकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (from water)

• समुत्तस्थौ: arose / stood up
• समुत्तस्थौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + उत् + स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• एका: one
• एका: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘नारी’ इत्यस्य विशेषणम्

• गह्वरोदरा: having a cavernous belly
• गह्वरोदरा: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गह्वर + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (गह्वरम् उदरं यस्याः)

• कृष्णा: black/dark
• कृष्णा: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वर्णवाचक-विशेषणम्

• करालवदना: having a terrifying face
• करालवदना: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कराल + वदन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (करालं वदनं यस्याः)

• पिंगाक्षी: having tawny eyes
• पिंगाक्षी: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पिङ्ग + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (पिङ्गे अक्षिणी यस्याः)

• मुक्तमूर्धजा: with loosened hair
• मुक्तमूर्धजा: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त + मूर्धज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (मुक्ताः मूर्धजाः केशाः यस्याः)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī addressed; frame-listener likely a sage/audience

Visual Art Cues

Scene: From the Devī’s fluid arises a single woman—black, tawny-eyed, with a terrifying face and loose hair—her body deep-bellied, appearing abruptly like a storm-form in a sanctified space.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī)
• A fierce woman (unnamed here)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas depict Śakti manifesting in many forms—gentle and fierce—according to cosmic need and divine purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya; this verse describes a mythic manifestation within that context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is iconographic and narrative.