Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

Transliteration

citra uvāca | praṇamya śirasā devaṃ bhāskaraṃ gaganādhipam | ādidevaṃ jagannāthaṃ pāpaghnaṃ roganāśanam

Translation

Читра сказал: «Склонив голову, я поклоняюсь Бхаскаре, владыке небес — первозданному Дэве, Господу вселенной, сокрушителю греха и уничтожителю болезней».

Word by Word

• चित्रः: Citra
• चित्रः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु) → प्रणम्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having bowed)

• शिरसा: with (his) head
• शिरसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (by the head)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रणम्य इत्यस्य कर्म

• भास्करम्: Bhāskara (Sun)
• भास्करम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; देवम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• गगनाधिपम्: lord of the sky
• गगनाधिपम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: गगन + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): गगनस्य अधिपः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (भास्करम्)

• आदिदेवम्: the primordial god
• आदिदेवम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: आदि + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: आदिः देवः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (भास्करम्/देवम्)

• जगन्नाथम्: lord of the world
• जगन्नाथम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: जगत् + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): जगतः नाथः; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• पापघ्नम्: destroyer of sins
• पापघ्नम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + घ्न (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: पापं हन्ति इति; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• रोगनाशनम्: remover of diseases
• रोगनाशनम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोग + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: रोगस्य नाशनम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (देवम्)

Speaker

Citra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Citra, with bowed head, addresses Bhāskara as sky-lord and world-lord; the sun’s disc dominates the firmament while the devotee’s posture emphasizes humility and trust in healing grace.

Characters & Entities

• Citra
• Bhāskara
• Sūrya
• Jagannātha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humble prostration and praise of Sūrya is presented as a dhārmic means to reduce sin and overcome afflictions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse opens a praise within the Prabhāsakṣetra-māhātmya context, framing Sūrya’s glory as linked to sacred geography that follows in subsequent verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

A devotional act is implied: bowing (praṇāma) and stuti (hymn/praise) to Bhāskara.