Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

कोटीनां त्रितयं सार्धमिंद्राद्याः स्वर्भुजः प्रिये । यदा नाशं गमिष्यंति तदा तस्य क्षयो ध्रुवम्

Transliteration

koṭīnāṃ tritayaṃ sārdhamiṃdrādyāḥ svarbhujaḥ priye | yadā nāśaṃ gamiṣyaṃti tadā tasya kṣayo dhruvam

Translation

Возлюбленная, Индра и прочие наслаждающиеся небесами пребывают три с половиной кроры; когда они идут к разрушению, тогда упадок того порядка неизбежен.

Word by Word

• कोटीनाम्: of crores
• कोटीनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• त्रितयम्: a set of three
• त्रितयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समूहवाचक (a triad)

• सार्धम्: together with, including
• सार्धम्: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (together with/including)

• इन्द्राद्याः: Indra and others
• इन्द्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (इन्द्रः आदिः येषाम्)

• स्वर्भुजः: enjoyers of heaven
• स्वर्भुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर् + भुज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (स्वर्गस्य भुजः = enjoyers of heaven)

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (स्त्री-सम्बोधन ‘प्रिये’)

• यदा: when
• यदा: Sambandha (Temporal connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (when)

• नाशम्: destruction
• नाशम्: Gati-Karma (Goal/object of motion/गति-कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• गमिष्यन्ति: will go/attain
• गमिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदानींतन (then)

• तस्य: of that (one)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• क्षयः: decay, end
• क्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• ध्रुवम्: certain, sure
• ध्रुवम्: Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (निश्चयार्थे)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī (Pārvatī)
• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even celestial power is impermanent; dharma and devotion are presented as the stable refuge beyond worldly and heavenly cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Prabhāsakṣetra Māhātmya narrative stream, contextualizing the tīrtha teaching around Lomaśeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a doctrinal statement about cosmic time and the inevitable end of even heavenly dominion.