Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

चित्रांगदेन देवेशि गंधर्वपतिना प्रिये । क्षेत्रं पवित्रं ज्ञात्वा वै लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम् । कृत्वा तपो महाघोरं समाराध्य महेश्वरम्

citrāṃgadena deveśi gaṃdharvapatinā priye | kṣetraṃ pavitraṃ jñātvā vai liṃgaṃ tatra pratiṣṭhitam | kṛtvā tapo mahāghoraṃ samārādhya maheśvaram

О Девеши, возлюбленная: Читрангада, владыка гандхарвов, познав святость того чистого поля, установил там лингам. Совершив весьма суровую тапасью, он должным образом умилостивил Махешвару.

citrāṅgadenaby Citrāṅgada
citrāṅgadena:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcitrāṅgada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन
deveśiO lady, ruler of the gods
deveśi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + īśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/सम्बोधन), एकवचन
gandharva-patināby the lord of the Gandharvas
gandharva-patinā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgandharva (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; citrāṅgadena इत्यस्य विशेषणम्
priyeO beloved
priye:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/सम्बोधन), एकवचन
kṣetramthe sacred place/field
kṣetram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
pavitrampure
pavitram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpavitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; kṣetram इत्यस्य विशेषणम्
jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/अनुनासिक (emphatic particle)
liṅgamthe liṅga
liṅgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्यय
pratiṣṭhitamestablished
pratiṣṭhitam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-ṣṭhā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; liṅgam इत्यस्य विशेषणम्
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
mahā-ghoramvery severe
mahā-ghoram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ghora (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; tapaḥ इत्यस्य विशेषणम्
samārādhyahaving propitiated
samārādhya:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-rādh (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
maheśvaramMahēśvara (Śiva)
maheśvaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Citrāṅgadeśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Citrāṅgada, lord of Gandharvas, performs severe austerities in the holy field of Prabhāsa and establishes a Śiva-liṅga; Maheśvara is propitiated and subtly present as a boon-giver.

C
Citrāṅgada
G
Gandharva
M
Maheśvara (Śiva)
L
Liṅga
D
Deveśī (Pārvatī)

FAQs

Sacred places respond to sincere austerity and worship; installation of a liṅga after tapas becomes a lasting channel of grace for pilgrims.

Citrāṅgadeśvara Liṅga in Prabhāsakṣetra, established by Citrāṅgada.

Tapas (austerity) and liṅga-pratiṣṭhā (consecratory installation), culminating in the propitiation of Maheśvara.