Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 103

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां कपालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye madhyayātrāyāṃ kapāleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma tryadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

Так завершается сто третяя глава, именуемая «Описание величия Капалешвары», в седьмой книге — Прабхаса-кханде — в составе «Махатмьи Прабхаса-кшетры» (Мадхья-ятры) почитаемого «Сканда-махапураны», в Самхите из восьмидесяти одной тысячи стихов.

Word by Word

• iti: thus
• iti: Sambandha (Discourse marker/समाप्तिसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle/इति-प्रयोगः)

• śrīskāṃde: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• śrīskāṃde: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: śrī-skanda (प्रातिपदिक; श्री + स्कन्द)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (śrī-विशिष्टः skandaḥ)

• mahāpurāṇe: in the great Purāṇa
• mahāpurāṇe: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: mahā-purāṇa (प्रातिपदिक; महा + पुराण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयसमासः

• ekāśītisāhasryām: of the eighty-one-thousand (verses)
• ekāśītisāhasryām: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ekāśīti-sāhasrī (प्रातिपदिक; एकाशीतिः + साहस्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुषसमासः (एकाशीतिसाहस्र्याः—81,000-सम्बद्धा)

• saṃhitāyām: in the Saṃhitā
• saṃhitāyām: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: saṃhitā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• saptame: in the seventh
• saptame: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: saptama (प्रातिपदिक; ordinal)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• prabhāsakhaṇḍe: in the Prabhāsa section
• prabhāsakhaṇḍe: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: prabhāsa-khaṇḍa (प्रातिपदिक; प्रभास + खण्ड)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषसमासः

• prathame: in the first
• prathame: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: prathama (प्रातिपदिक; ordinal)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषणम्

• prabhāsakṣetramāhātmye: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• prabhāsakṣetramāhātmye: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: prabhāsa-kṣetra-māhātmya (प्रातिपदिक; प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः

• madhyayātrāyām: in the middle pilgrimage (section)
• madhyayātrāyām: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: madhya-yātrā (प्रातिपदिक; मध्य + यात्रा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषसमासः

• kapāleśvaramāhātmyavarṇanam: the description of the greatness of Kapāleśvara
• kapāleśvaramāhātmyavarṇanam: Karma/Pratipadya (Title-object/विषय)
• Type: Noun
• Root: kapāla-īśvara-māhātmya-varṇana (प्रातिपदिक; कपाल + ईश्वर + माहात्म्य + वर्णन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (शीर्षकवाचक)

• nāma: named
• nāma: Sambandha (Naming/नामनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: nāman (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (नाम-शब्दः; title-marker)

• tryadhikaśatatamaḥ: the one-hundred-and-third
• tryadhikaśatatamaḥ: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: tri-adhika-śata-tama (प्रातिपदिक; त्रि + अधिक + शत + तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषसमासः; क्रमवाचकः (103rd)

• adhyāyaḥ: chapter
• adhyāyaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: adhyāya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (Colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapāleśvara-māhātmya (chapter title)

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-ending scene: palm-leaf or paper folio with the colophon lines, a scribe’s stylus, and a small vignette of Kapāleśvara shrine in the margin, indicating chapter completion.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Madhyayātrā
• Kapāleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; its purpose is textual authentication and section identification rather than doctrinal teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapāleśvara within Prabhāsa Kṣetra, as indicated by the chapter title.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a formal end-of-chapter marker.