Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

सांब उवाच । नमस्त्रैलोक्यदीपाय नमस्ते तिमिरापह । नमः पंकजनाथाय नमः कुमुदशत्रवे

Transliteration

sāṃba uvāca | namastrailokyadīpāya namaste timirāpaha | namaḥ paṃkajanāthāya namaḥ kumudaśatrave

Translation

Самба сказал: «Поклон Тебе, светильнику трёх миров; поклон Тебе, рассеивающему тьму. Поклон Тебе, Владыке лотоса; поклон Тебе, врагу кумуды — ночного лотоса».

Word by Word

• सांबः: Sāmba
• सांबः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय (निपातवत्); नमस्कारार्थक पदम्; सामान्यतः चतुर्थी-सम्बन्धः (to/for)

• त्रैलोक्यदीपाय: to the lamp of the three worlds
• त्रैलोक्यदीपाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य-दीप (प्रातिपदिक; त्रैलोक्य + दीप)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य दीपः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• तिमिरापह: O remover of darkness
• तिमिरापह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तिमिर-अपह (प्रातिपदिक; तिमिर + अपह)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन; तत्पुरुषः (तिमिरस्य अपहः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• पंकजनाथाय: to the lord of lotuses
• पंकजनाथाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पंकज-नाथ (प्रातिपदिक; पंकज + नाथ)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (पंकजानां नाथः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बोधन-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय; नमस्कारार्थक

• कुमुदशत्रवे: to the enemy of the kumuda (night-lotus)
• कुमुदशत्रवे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कुमुद-शत्रु (प्रातिपदिक; कुमुद + शत्रु)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (कुमुदस्य शत्रुः) सूर्यनाम

Speaker

Sāmba

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūrya

Visual Art Cues

Scene: Sāmba stands with folded hands, addressing Sūrya as the lamp of three worlds; lotus blooms open in sunlight while night-lotuses close, dramatizing ‘kumuda-śatru’.

Characters & Entities

• Sāmba
• Sūrya (Āditya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine light (Sūrya) is praised as the remover of inner and outer darkness; devotion begins with humility and clear epithets of the deity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsa), within the Prabhāsakṣetramāhātmya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the act emphasized is stuti (praise) of Sūrya.