Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

Devanagari script

यस्त्वेकत्र स्थितां पश्येद्रुक्मिणीं कृष्णसंयुताम् । सफलं जीवितं तस्य ह्यक्षया पुत्रसंततिः । अक्षयं धनधान्यं च कदा नैव दरिद्रता

Transliteration

yastvekatra sthitāṃ paśyedrukmiṇīṃ kṛṣṇasaṃyutām | saphalaṃ jīvitaṃ tasya hyakṣayā putrasaṃtatiḥ | akṣayaṃ dhanadhānyaṃ ca kadā naiva daridratā

Translation

Но кто увидит Рукмини, стоящую в одном месте вместе с Кришной, тому жизнь становится плодотворной; его потомство не иссякает; богатство и запасы не убывают; и бедность никогда не приходит к нему.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• एकत्र: in one place
• एकत्र: Desha-Adhikarana (Locative sense/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: एकत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place: 'in one place')

• स्थिताम्: standing/being situated
• स्थिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (स्था धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (रुक्मिणीम् इति विशेष्यस्य)

• पश्येत्: should see/sees
• पश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• रुक्मिणीम्: Rukmiṇī
• रुक्मिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृष्णसंयुताम्: accompanied by Kṛṣṇa
• कृष्णसंयुताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + सम्-युक्त (युज् धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्

• सफलम्: fruitful
• सफलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (जीवितम् इति विशेष्यस्य)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक; √जीव् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Possessive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (emphasis/causal)

• अक्षया: imperishable
• अक्षया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पुत्रसंततिः इति विशेष्यस्य)

• पुत्रसंततिः: lineage of sons/offspring
• पुत्रसंततिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + संतति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (धनधान्यम् इति विशेष्यस्य)

• धनधान्यम्: wealth and grain
• धनधान्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (wealth and grain)

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-निपातः (conjunction)

• कदा: ever/at any time
• कदा: Kala-Adverb (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb; here with negation = 'ever')

• न: not
• न: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध-निपातः

• एव: certainly
• एव: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारण-निपातः (emphatic: 'certainly/only')

• दरिद्रता: poverty
• दरिद्रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दरिद्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (contextual attribution within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rukmiṇī-Kṛṣṇa darśana-sthāna in Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: General audience/pilgrims

Visual Art Cues

Scene: A devotee beholds the immovable icon of Rukmiṇī beside Kṛṣṇa; from the sanctum radiate symbols of ‘akṣaya’—overflowing grain jars, endless lamps, and a flourishing family tree motif behind the devotee, signifying unbroken lineage and wealth.

Characters & Entities

• Rukmiṇī
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred darśana is portrayed as bringing both dharmic prosperity and stability, symbolizing divine grace in worldly and spiritual life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, where Rukmiṇī–Kṛṣṇa darśana is praised as supremely meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Beholding (darśana) Rukmiṇī together with Kṛṣṇa—especially in their shared, established presence.