Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 27

Devanagari script

उत्तरायणसंक्रांतौ लिंगपूरणकेन हि । शिवरात्रौ विशेषेण संपूज्य उमया सह । रात्रौ जागरणं कृत्वा परमं लोकमाप्नुयात्

Transliteration

uttarāyaṇasaṃkrāṃtau liṃgapūraṇakena hi | śivarātrau viśeṣeṇa saṃpūjya umayā saha | rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā paramaṃ lokamāpnuyāt

Translation

В Уттараяна-санкранти, совершая обряд «линга-пурана» (наполнение/завершение лингама), и особенно в ночь Шиваратри, поклоняясь (Шиве) вместе с Умой и бодрствуя всю ночь, человек достигает высшего мира.

Word by Word

• उत्तरायणसंक्रान्तौ: at the Uttarāyaṇa transition
• उत्तरायणसंक्रान्तौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तरायण- + संक्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे (locative of time)

• लिङ्गपूरणकेन: by (means of) the liṅga-filling/ritual of completing the liṅga
• लिङ्गपूरणकेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्गपूरणक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक (instrumental)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)

• शिवरात्रौ: on Śivarātri
• शिवरात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (used adverbially)

• संपूज्य: having duly worshipped
• संपूज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having done); सम्-उपसर्ग

• उमया: with Umā
• उमया: Sahakaraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सह-योगे (with)

• सह: together with
• सह: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश अव्यय; सहार्थक (with)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरणे

• जागरणम्: wakefulness, vigil
• जागरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having done)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying लोकम्)

• लोकम्: world, realm
• लोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)

• आप्नुयात्: may attain
• आप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual, within Dvārakā Māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Indreśvara (contextual)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Night-long Śivarātri vigil in a coastal temple: Śiva-liṅga adorned, Umā’s presence honored, lamps blazing; devotees singing through the night; Uttarāyaṇa rite of liṅga-pūraṇa depicted as offering/‘completing’ the liṅga with substances.

Characters & Entities

• Śiva
• Umā (Pārvatī)
• Uttarāyaṇa Saṅkrānti
• Śivarātri
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When devotion is joined to vrata-discipline (timely worship and night vigil), it is said to elevate the devotee to the highest spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā-region Śaiva tīrtha milieu continuing from Indreśvara and associated sacred waters described in this adhyāya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pūraṇa at Uttarāyaṇa Saṅkrānti; special Śivarātri worship of Śiva with Umā; night-long jāgaraṇa (vigil).