Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

सर्वपापविनिर्मुक्तो धनधान्यसमन्वितः । सप्तम्यां माघमासस्य शुक्लपक्षे द्विजर्षभाः । योऽत्र स्नानं प्रकुरुते मानवो भक्तिसंयुतः

Transliteration

sarvapāpavinirmukto dhanadhānyasamanvitaḥ | saptamyāṃ māghamāsasya śuklapakṣe dvijarṣabhāḥ | yo'tra snānaṃ prakurute mānavo bhaktisaṃyutaḥ

Translation

О лучший из дважды-рождённых! Человек, который с преданностью совершит здесь омовение в седьмой лунный день (саптами) светлой половины месяца Магха, освобождается от всех грехов и обретает богатство и зерно.

Word by Word

• सर्वपापविनिर्मुक्तः: freed from all sins
• सर्वपापविनिर्मुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + वि-निर्-मुक्त (कृदन्त; मुच् धातु + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वपापेभ्यः विनिर्मुक्तः) विशेषण (मानवः)

• धनधान्यसमन्वितः: endowed with wealth and grain
• धनधान्यसमन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त; सम्-अन्-वि/सम्-अन्वि धातु + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-पूर्वपद (धन+धान्य) ततः तत्पुरुष/उपपद (धनधान्येन समन्वितः) विशेषण

• सप्तम्याम्: on the seventh (lunar day)
• सप्तम्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• माघमासस्य: of the month of Māgha
• माघमासस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष (माघः मासः)

• शुक्लपक्षे: in the bright fortnight
• शुक्लपक्षे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कर्मधारय (शुक्लः पक्षः)

• द्विजर्षभाः: O best of the twice-born
• द्विजर्षभाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् ऋषभाः)

• यः: who (whoever)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• प्रकुरुते: performs
• प्रकुरुते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• मानवः: a man; human
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भक्तिसंयुतः: endowed with devotion
• भक्तिसंयुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + सं-युत (कृदन्त; युज् धातु + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (भक्त्या संयुतः) विशेषण (मानवः)

Speaker

Devas (continuing the praise/instruction; vocative indicates address to a dvija in the narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mūlasthāna (bathing spot associated)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Dvijaṛṣabhas (best of twice-born)

Visual Art Cues

Scene: Early Māgha morning: devotees bathe in sacred waters under a pale sun; priests guide sankalpa; offerings of sesame and water; atmosphere of disciplined joy.

Characters & Entities

• Māgha month
• Śukla pakṣa
• Saptamī
• Tīrtha (here)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional bathing at the right sacred time harmonizes inner purification with outer prosperity, reflecting Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha in the Mūlasthāna/Brahmakuṇḍa complex of Dvārakā Māhātmya (the verse says ‘here’ in that setting).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna here on Māgha month, bright fortnight, Saptamī, with bhakti (devotion) to gain purification and prosperity.