Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

नारीयं मम साध्वी च प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मच्चित्ता मद्गतप्राणा नित्यं मम हिते रता । अनया चिंतितं ब्रह्मन्सर्वं विस्तरतो वद

nārīyaṃ mama sādhvī ca prāṇebhyo'pi garīyasī | maccittā madgataprāṇā nityaṃ mama hite ratā | anayā ciṃtitaṃ brahmansarvaṃ vistarato vada

«Эта женщина — моя добродетельная супруга — дороже мне самой жизни. Её ум устремлён ко мне, её дыхание посвящено мне, и она неизменно заботится о моём благе. О брахман, поведай мне подробно всё, что ею было задумано».

नारीwoman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
इयम्this (she)
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
ममof me, my
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
साध्वीvirtuous, chaste
साध्वी:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
प्राणेभ्यःfrom (my) lives/breaths
प्राणेभ्यः:
Apādāna (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-अर्थक-अव्यय (particle: even/also)
गरीयसीmore weighty/dearer
गरीयसी:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तुलनात्मक-रूप (comparative)
मत्-चित्ताwhose mind is on me
मत्-चित्ता:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत् (अस्मद्-षष्ठी-समासपूर्वपद) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa)
मत्-गत-प्राणाwhose life-breath is devoted to me
मत्-गत-प्राणा:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत् (अस्मद्) + गत (√गम् धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + प्राण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (determinative)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
हितेin (my) welfare/benefit
हिते:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
रताengaged, devoted
रता:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootरत (√रम् धातु; क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally)
अनयाby her
अनया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
चिन्तितम्thought/considered
चिन्तितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Root√चिन्त् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
विस्तरतःin detail
विस्तरतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: in detail)
वदtell, speak
वद:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Rājā (the King)

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Vasiṣṭha (addressed as brāhmaṇa)

Scene: The king speaks tenderly of his queen; a dignified sādhvī stands modestly behind a curtain or at a respectful distance, hands in añjali; the sage listens, poised to explain her intention.

B
Brahman (Brāhmaṇa—addressed)
S
Sādhvī (virtuous wife)

FAQs

It highlights household dharma: loyalty, virtue, and selfless concern for a spouse’s welfare as a praised ideal.

No tīrtha is named in this verse; the focus is on character and intent within the Arbuda-khaṇḍa story.

None explicitly; the verse requests an explanation of the wife’s intention/plan.