Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्

Transliteration

tataḥ kathāvasāne tu kasmiṃścinnṛpasattama | papraccha vinayopetastaṃ muniṃ śaṃsitavratam

Translation

Затем, когда повествование завершилось, превосходный царь, исполненный смирения, обратился с вопросом к тому мудрецу, прославленному своими обетами.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Kāla (Temporal sequence/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/अनन्तरार्थक (thereafter/from that)

• कथावसाने: at the end of the narration
• कथावसाने: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कथायाः अवसानम्’; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• तु: then
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (then/but)

• कस्मिन्: in/at which
• कस्मिन्: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• चित्: some; any
• चित्: Sambandha (Indefinitizer/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चितार्थक-निपात (enclitic: some/any)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ‘नृपाणां सत्तमः’; पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + पृच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• विनयोपेतः: endowed with humility
• विनयोपेतः: Karta-samānādhikaraṇa (Descriptive predicate/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + उपेत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: समासः तत्पुरुषः ‘विनयेन उपेतः’; क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि ‘(सः) विनयोपेतः’

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• मुनिम्: the sage
• मुनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेष्य (appositional)

• शंसितव्रतम्: whose vows are praised; of praised vows
• शंसितव्रतम्: Karma-samānādhikaraṇa (Adjectival to object/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शंसित (प्रातिपदिक; कृदन्त) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारयः ‘शंसितं व्रतं यस्य’ (अर्थे बहुव्रीहिसदृशः, परन्तु रूपतः कर्मधारय-विशेषण); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘मुनिम्’ इति विशेष्येण सह

Speaker

Narrator (Purāṇic voice within Prabhāsa Khaṇḍa; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda kshetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A royal listener within the frame; also the audience

Visual Art Cues

Scene: The king, composed and modest, leans forward with folded hands, addressing Vasiṣṭha after the stories conclude; the sage listens attentively, calm and dignified.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right inquiry arises from humility; dharma is learned by respectfully questioning the wise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it functions as a transition into the dialogue.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it models the etiquette of approaching a sage.