Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

दुर्गन्धेन विनिर्मुक्तस्ततो देवैः समावृतः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शृणुध्वं सर्वदेवताः

Transliteration

durgandhena vinirmuktastato devaiḥ samāvṛtaḥ | uvāca prahasanvākyaṃ śṛṇudhvaṃ sarvadevatāḥ

Translation

Освободившись от зловония и окружённый богами, он, улыбаясь, произнёс: «Внемлите моим словам, о все божества!»

Word by Word

• दुर्गन्धेन: from the foul smell / of foul smell
• दुर्गन्धेन: Apādāna (Ablative sense via instrumental/अपादानार्थ)
• Type: Noun
• Root: दुर्गन्ध (प्रातिपदिक; दुर् + गन्ध)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• विनिर्मुक्तः: freed, released
• विनिर्मुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि+निर्+मुच् (धातु) → विनिर्मुक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• देवैः: by the gods
• देवैः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• समावृतः: surrounded
• समावृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+वृ (धातु) → समावृत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• प्रहसन्: laughing
• प्रहसन्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र+हस् (धातु) → प्रहसत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रियाविशेषणत्वेन (while laughing)

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• शृणुध्वम्: listen (you all)
• शृणुध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद

• सर्वदेवताः: all the deities
• सर्वदेवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्वदेवता (प्रातिपदिक; सर्व + देवता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वाः देवताः)

Speaker

Śakra (Indra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahaujasā Tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: Indra emerges from the sacred waters, now purified and fragrant, surrounded by assembled gods; he smiles, about to proclaim the tīrtha’s boon.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• devas (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas are celebrated as purifiers that remove defilement and restore auspiciousness, prompting gratitude and proclamation of their greatness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahaujasā-associated tīrtha at Arbuda, whose waters remove impurity (here symbolized by foul odor).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: snāna at the tīrtha as the means of purification.