Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ततस्त्रेतायुगे प्राप्ते रक्तवर्णं प्रदृश्यते । सुव्यक्तं संख्यया युक्तं सर्वलोकनमस्कृतम्

Transliteration

tatastretāyuge prāpte raktavarṇaṃ pradṛśyate | suvyaktaṃ saṃkhyayā yuktaṃ sarvalokanamaskṛtam

Translation

Затем, когда наступает Трета-юга, он видится красного цвета: ясно проявленный, поддающийся счёту и почитаемый всеми мирами.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय (ablatival adverb)

• त्रेता-युगे: in the Tretā-yuga
• त्रेता-युगे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रेता (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष ‘त्रेतायुगम्’ (नाम)

• प्राप्ते: when (it) has come
• प्राप्ते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त), सप्तमी, एकवचन; सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute)

• रक्त-वर्णं: red color
• रक्त-वर्णं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय ‘रक्तः वर्णः’

• प्रदृश्यते: is seen/appears
• प्रदृश्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग/आत्मनेपद (passive sense) ‘is seen/appears’

• सु-व्यक्तं: clearly manifest
• सु-व्यक्तं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + व्यक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय ‘सु व्यक्तम्’ = well-manifest; ‘(रक्तवर्णं/तत्)’ इति विशेषणम्

• संख्यया: by number/count
• संख्यया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• युक्तं: endowed/connected
• युक्तं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘(रक्तवर्णं/तत्)’ इति विशेषणम्

• सर्व-लोक-नमस्कृतम्: revered by all worlds
• सर्व-लोक-नमस्कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + नमस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी) ‘सर्वेषां लोकानां नमस्कृतम्’; ‘नमस्कृत’ = कृदन्त (क्त)

Speaker

Pulastya (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmapada

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: A king

Visual Art Cues

Scene: A red-hued sacred footprint/mark at Arbuda, clearly outlined and countable, with beings from multiple worlds offering prostrations.

Characters & Entities

• Tretāyuga
• Brahmapada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

As ages change, the manifestation of sacred power is described differently, yet the site remains universally worthy of reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Brahmapada at Arbuda, now characterized for the Tretā Yuga.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; the verse emphasizes darśana (sacred sight) and universal veneration.