Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपंचाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe tṛtīye'rbudakhaṃḍe rāmatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāmaikonapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

Так, в досточтимой «Сканда-махапуране» — в Самхите из восьмидесяти одной тысячи шлок — в седьмом разделе, Прабхаса-кханде, и в его третьем подразделе, Арбуда-кханде, завершается сорок девятая глава под названием «Прославление Рама-тиртхи».

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• श्रीस्कांदे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikaraṇa (Text-location)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (‘श्रीमान् स्कन्दः’/‘श्री-स्कन्द’); नपुंसकलिङ्ग (ग्रन्थनाम), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikaraṇa (Text-location)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (‘महच्च तत् पुराणम्’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः/एकाशीतिसहस्री); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘संहितायाम्’ विशेषण

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक; ordinal)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; ‘प्रभासखण्डे’ विशेषण

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa-khaṇḍa
• प्रभासखण्डे: Adhikaraṇa (Section-location)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (प्रभासस्य खण्डः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक; ordinal)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; ‘अर्बुदखण्डे’ विशेषण

• अर्बुदखण्डे: in the Arbuda-khaṇḍa
• अर्बुदखण्डे: Adhikaraṇa (Section-location)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (अर्बुदस्य खण्डः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the greatness of Rāma-tīrtha
• रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Title/topic)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुषसमास (रामस्य तीर्थस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय, नामार्थक/संज्ञासूचक (‘named/called’)

• एकोनपञ्चाशत्तमः: forty-ninth
• एकोनपञ्चाशत्तमः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एकोन (प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + तम (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुषसमास (एकेन ऊनः पञ्चाशत् = 49) + क्रमवाचक ‘-तम’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अध्यायः’ विशेषण

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/title)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Colophon (textual redactor/traditional closing formula)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāma-tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: palm-leaf or paper folios, a scribe’s stylus, and a small shrine silhouette of the tīrtha—signaling completion of a māhātmya chapter.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Arbuda Khaṇḍa
• Rāma-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It functions as a formal closure, preserving the scripture’s internal map so the tīrtha-māhātmya can be accurately located and transmitted.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāma-tīrtha, as indicated by the chapter title.

What ritualistic prescription is mentioned?

None—this is a chapter colophon summarizing textual placement and title.