Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

गोकर्णं च प्रभासं च पुण्यं च कृमिजांगलम् । गगाद्वारं गयाशीर्षं कालाभीष्टं वटेश्वरम्

Transliteration

gokarṇaṃ ca prabhāsaṃ ca puṇyaṃ ca kṛmijāṃgalam | gagādvāraṃ gayāśīrṣaṃ kālābhīṣṭaṃ vaṭeśvaram

Translation

Он отправился в Гокарну и в Прабхасу; в священную Кримиджангала; к Ганга-дваре, к Гаяширше, к Калабхиште и к Ватешваре.

Word by Word

• गोकर्णम्: Gokarṇa (place)
• गोकर्णम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गोः कर्णः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• पुण्यम्: Puṇya (holy place/name)
• पुण्यम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• कृमिजाङ्गलम्: Kṛmijāṅgala (place)
• कृमिजाङ्गलम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: कृमि (प्रातिपदिक) + जाङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कृमेः जाङ्गलम्)

• गगाद्वारम्: Gagā-dvāra (place)
• गगाद्वारम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: गगा (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गगायाः द्वारम्)

• गयाशीर्षम्: Gayāśīrṣa (place)
• गयाशीर्षम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक) + शीर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गयायाः शीर्षम्)

• कालाभीष्टम्: Kālābhīṣṭa (place)
• कालाभीष्टम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक) + अभीष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कालस्य अभीष्टम्)

• वटेश्वरम्: Vaṭeśvara (place/deity)
• वटेश्वरम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: वट (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वटस्य ईश्वरः)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gokarṇa; Prabhāsa; Gaṅgā-dvāra; Gayā

Type: kshetra/kshetra/ghat/kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Royal interlocutor implied

Visual Art Cues

Scene: A geographic garland of shrines: coastal Gokarṇa with waves and temple spires; Prabhāsa’s seashore sanctum; Haridwar’s Gaṅgā gate with crowds; Gayā’s sacred hill/śīrṣa with śrāddha rites; Śiva’s presence moving through them like a single thread.

Characters & Entities

• Gokarṇa
• Prabhāsa
• Kṛmijāṅgala
• Gaṅgā-dvāra (Haridvāra)
• Gayāśīrṣa
• Kālābhīṣṭa
• Vaṭeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps devotion onto geography—holy sites become living stations of dharma and remembrance of the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa is explicitly named among other famed tīrthas like Gokarṇa and Gaṅgā-dvāra (Haridvāra).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription appears; the verse functions as a tīrtha-catalogue within the narrative.