Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तेजोहीनं सुदुर्गंधि विवर्णं नृपसत्तम । अथ प्राप्तो गृहं राजा श्रुत्वा भार्यासमुद्भवम्

Transliteration

tejohīnaṃ sudurgaṃdhi vivarṇaṃ nṛpasattama | atha prāpto gṛhaṃ rājā śrutvā bhāryāsamudbhavam

Translation

Лишённый сияния, зловонный и побледневший — о лучший из царей, — царь вернулся домой, услышав о случившемся с его супругой.

Word by Word

• तेजोहीनम्: devoid of radiance
• तेजोहीनम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (तेजसा हीनः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘(राजानं/कायम्)’ इत्यस्य विशेषणरूपेण

• सुदुर्गन्धि: very foul-smelling
• सुदुर्गन्धि: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुर्गन्धि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• विवर्णम्: discolored / pale
• विवर्णम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + वर्ण (प्रातिपदिक) → विवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास; पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि

• गृहम्: home
• गृहम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• भार्यासमुद्भवम्: the event arising from (concerning) his wife
• भार्यासमुद्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (भार्यायाः समुद्भवः/भार्याया उद्भवः); पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘श्रुत्वा’ इत्यस्य कर्म

Speaker

Deductive: Skanda (narrating within Prabhāsa Khaṇḍa’s Arbuda Khaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: The king, once radiant, now appears pale and discolored; a subtle miasma surrounds him as he returns home after hearing troubling news about his wife.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is violated, tejas (spiritual luster) declines and the mind is driven toward facing consequences and seeking correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named here; the verse sets the narrative stage for later tīrtha-purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.