Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

देवा ऊचुः । तवाऽदेशात्कृता वृष्टिरन्यत्कार्यं हुताशन । यत्ते प्रियं तदस्माकं सुशीघ्रं हि निवेदय

Transliteration

devā ūcuḥ | tavā'deśātkṛtā vṛṣṭiranyatkāryaṃ hutāśana | yatte priyaṃ tadasmākaṃ suśīghraṃ hi nivedaya

Translation

Боги сказали: «По твоему повелению пролился дождь. О Хуташана, какое ещё дело остаётся? Что тебе дорого — поведай нам об этом немедля».

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद); प्रथमपुरुष, बहुवचन

• तव: of you/your
• तव: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन

• आदेशात्: from (your) command
• आदेशात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ/निमित्ते

• कृता: done/made
• कृता: Kriya (Result state/क्रियाफल)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वृष्टिः इति कर्तृस्थानीया (कर्मणि प्रयोगभावः)

• वृष्टिः: rainfall
• वृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अन्यत्: other
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कार्यम् इति विशेषण

• कार्यम्: task to be done
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘अन्यत् कार्यम्’ = another task (object implied)

• हुताशन: O Hutāśana (Agni)
• हुताशन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हुत (प्रातिपदिक) + अशन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (हुतं अश्नाति इति); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; अग्नेः नाम

• यत्: whatever/that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• ते: your
• ते: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन (your) / चतुर्थी (4th) एकवचन (to you) — अत्र ‘प्रियं’ इत्यस्य षष्ठीसम्बन्धः

• प्रियम्: what is dear/pleasing
• प्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तद्-सम्बन्ध (correlative)

• अस्माकम्: of us/our
• अस्माकम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), बहुवचन

• सु-शीघ्रम्: very quickly
• सु-शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषण (adverb)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/indeed)

• निवेदय: tell/declare
• निवेदय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√विद् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ, imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Devas

Skanda Dialogue

Listener: Hutāśana (Agni)

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly of devas addresses Hutāśana (Agni), acknowledging rain produced by his command and asking what further task he desires.

Characters & Entities

• Devas
• Agni (Hutāśana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Purāṇic ethics, divine cooperation culminates in blessings that become accessible to beings through sacred places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agnitīrtha is about to be requested and established through Agni’s desire.

What ritualistic prescription is mentioned?

None yet; the verse introduces the boon-request that leads to tīrtha fame and later rites.