Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

शुक उवाच । योऽयं वंशो महानग्रे प्रदग्धो वह्निसंगतः । प्रणष्टो हव्यवाहोत्र मया दृष्टो महाद्युतिः

Transliteration

śuka uvāca | yo'yaṃ vaṃśo mahānagre pradagdho vahnisaṃgataḥ | praṇaṣṭo havyavāhotra mayā dṛṣṭo mahādyutiḥ

Translation

Шука сказал: «Тот великий стебель бамбука, что прежде сгорел, соприкоснувшись с огнём,—там я увидел исчезнувшего Хавьяваху (Агни), сияющего великим блеском».

Word by Word

• शुकः: Śuka
• शुकः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यः: who/which
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)

• अयम्: this
• अयम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (demonstrative pronoun)

• वंशः: bamboo; lineage (here: bamboo)
• वंशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महान्: great
• महान्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying वंशः)

• अग्रे: in front; at first
• अग्रे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in front/at first)

• प्रदग्धः: burnt up
• प्रदग्धः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + दह् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying वंशः)

• वह्नि-संगतः: joined with fire; in contact with fire
• वह्नि-संगतः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + संगत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying वंशः)

• प्रणष्टः: destroyed; perished
• प्रणष्टः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + नश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying वंशः)

• हव्यवाहः: Havyavāha (Agni, fire)
• हव्यवाहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) + वाह (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अग्निवाचक

• उत्र: there
• उत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अग्निः) दृष्टः

• महाद्युतिः: one of great radiance
• महाद्युतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अग्निः)

Speaker

Śuka

Skanda Dialogue

Listener: Devas

Visual Art Cues

Scene: Śuka points to a charred bamboo stem; within/near it a radiant Agni is glimpsed, then vanishes—leaving only the burnt sign.

Characters & Entities

• Śuka
• Agni (Havyavāha)
• Vahni
• Vaṁśa (bamboo)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine powers may become ‘hidden’ due to curse or circumstance, yet truth is revealed through reliable testimony and attentive listening.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda region is being set up as the sacred stage where Agni’s presence becomes traceable through signs in nature.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; the verse provides a narrative clue about Agni’s whereabouts.