Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

पिंडारक उवाच । गणोऽहं तव देवेश भवानि त्रिपुरांतक । यथा तथा कुरु विभो नान्यन्मे हृदि वर्तते

Transliteration

piṃḍāraka uvāca | gaṇo'haṃ tava deveśa bhavāni tripurāṃtaka | yathā tathā kuru vibho nānyanme hṛdi vartate

Translation

Пиндарака сказал: «О Владыка богов, о Трипурантака, о Бхавани, я — твой гана, твой слуга-спутник. О Всемогущий, поступай со мной как пожелаешь; нет в моем сердце ничего иного».

Word by Word

• पिंडारकः: Piṇḍāraka
• पिंडारकः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्डारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• गणः: a gaṇa/attendant
• गणः: Karta (Predicate nominal/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• देवेश: O lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्

• भवानि: O Bhavānī
• भवानि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भवानि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्

• त्रिपुरांतक: O destroyer of Tripura
• त्रिपुरांतक: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य अन्तकः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्

• यथा: as/how
• यथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (correlative adverb)

• तथा: so/thus
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (correlative adverb)

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• विभो: O mighty one
• विभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अन्यत्: anything else
• अन्यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• मे: of me/my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• हृदि: in (my) heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• वर्तते: exists/remains
• वर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Speaker

Piṇḍāraka

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Piṇḍāraka (speaker; tīrtha named after him)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Devēśa, Tripurāntaka)

Visual Art Cues

Scene: Piṇḍāraka, a brāhmaṇa-devotee, stands before Śiva (Tripurāntaka) with intense humility, declaring himself a gaṇa and offering total compliance to divine will.

Characters & Entities

• Piṇḍāraka
• Deveśa (Śiva)
• Bhavānī (Pārvatī)
• Tripurāntaka (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Single-minded surrender (śaraṇāgati) to Śiva—placing no other desire in the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Piṇḍāraka Tīrtha, whose māhātmya is being introduced in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; the verse expresses devotional surrender, which becomes the basis for later tīrtha merits.