Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

अपूर्वेयं सुरश्रेष्ठ स्त्री वृद्धा तव पार्श्वगा । किमर्थं केयमाख्याहि कुतः प्राप्ता जनार्दन

Transliteration

apūrveyaṃ suraśreṣṭha strī vṛddhā tava pārśvagā | kimarthaṃ keyamākhyāhi kutaḥ prāptā janārdana

Translation

«О лучший из богов, эта старая женщина, стоящая рядом с Тобой, поистине необычайна. По какой причине она здесь? Скажи мне: кто она и откуда пришла, о Джанардана?»

Word by Word

• अपूर्वा: unprecedented/extraordinary
• अपूर्वा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying स्त्री)

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सुरश्रेष्ठ: O best of gods
• सुरश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुराणां श्रेष्ठः); पुंलिङ्गे, सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन

• स्त्री: woman
• स्त्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• वृद्धा: old
• वृद्धा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying स्त्री)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• पार्श्वगा: standing by your side
• पार्श्वगा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पार्श्व + ग (गम् धातु-निष्पन्न प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पार्श्वं गता); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying स्त्री)

• किमर्थम्: for what reason? why?
• किमर्थम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• का: who? (fem.)
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• आख्याहि: tell (me)
• आख्याहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• कुतः: from where
• कुतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-अपादानार्थक (interrogative: from where)

• प्राप्ता: has come/arrived
• प्राप्ता: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष्यभाव)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (स्त्री इयम्)

• जनार्दन: O Janārdana
• जनार्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन

Speaker

Garuḍa (questioning Janārdana/Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa, slightly leaning forward in respectful curiosity, gestures toward the aged radiant woman beside Janārdana; Viṣṇu remains composed, ready to explain her identity.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Janārdana (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred narratives begin with reverent inquiry—recognizing holiness in an unusual form and seeking its dharmic meaning.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya setting, the verse functions as a narrative gateway; the specific tīrtha is contextual to Adhyāya 81 and is not named in this single verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a question initiating the account.