Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
महासेनोऽपि संवीक्ष्य मातॄस्ताः समुपागताः । सोत्कण्ठः षण्मुखो जातो द्वादशाक्षभुजस्तथा
Transliteration
mahāseno'pi saṃvīkṣya mātṝstāḥ samupāgatāḥ | sotkaṇṭhaḥ ṣaṇmukho jāto dvādaśākṣabhujastathā
Translation
Махасена тоже, увидев приблизившихся Матерей, исполнился нетерпеливого порыва: он родился шестиликим и также двенадцатируким.
Word by Word
महासेनःMahāsena (Kārttikeya)
महासेनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहासेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (महती सेना यस्य सः)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/‘also’)
संवीक्ष्यhaving looked at; having observed
संवीक्ष्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्+वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
मातॄःthe mothers
मातॄः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ताःthose (women)
ताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
समुपागताःhad come near; approached
समुपागताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+उप+गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) प्रयुक्तः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (ताः इति कर्तृसामानाधिकरण्ये)
सोत्कण्ठःeager; longing
सोत्कण्ठः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + उत्कण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय (उत्कण्ठः सः)
षण्मुखःsix-faced
षण्मुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्विगु (षण्णां मुखानां समाहारः/षड्मुखः)
जातःbecame; was born (as)
जातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजात (जन् धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) प्रयुक्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वादशाक्षभुजःhaving twelve eyes and arms
द्वादशाक्षभुजः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश + अक्ष + भुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (द्वादश अक्षाः/नेत्राणि यस्य; भुजाः यस्य—समाहार-निर्देशः)
तथाlikewise; thus
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण: ‘thus/likewise’)
Speaker
Sūta (continuing narration)
Characters & Entities
M
Mahāsena (Skanda/Kārttikeya)K
Kṛttikā MothersFAQs
Divinity adapts form to relationship and dharma—Skanda’s many faces/arms signify readiness to receive and protect through multiple powers.
The account remains embedded in the Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha narrative; the verse emphasizes the miracle rather than the site-name.
No ritual prescription appears in this verse.