Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91

Devanagari script

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

Transliteration

sūta uvāca | evamuktvātha sā vāṇī virarāmāṃ'tarikṣagā | so'pi pārthivaśārdūlaḥ prahṛṣṭaḥ svapuraṃ yayau

Translation

Сута сказал: Сказав так, тот голос в небесной выси умолк. А тот царь, тигр среди царей, исполненный радости, возвратился в свой город.

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्ययम् (adverb: thus)

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund): ‘having said’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम् (then)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; सर्वनाम

• वाणी: the voice/speech
• वाणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• विरराम: ceased
• विरराम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-√रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्

• अन्तरिक्ष-गा: moving in the sky; sky-going
• अन्तरिक्ष-गा: Karta (Predicate/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्तरिक्ष-ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (अन्तरिक्षे गच्छति/गता)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (also/even)

• पार्थिव-शार्दूलः: the tiger among kings
• पार्थिव-शार्दूलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव-शार्दूल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; कर्मधारयः (पार्थिवः एव शार्दूलः—‘tiger among kings’)

• प्रहृष्टः: delighted
• प्रहृष्टः: Karta (Predicate/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (कृदन्त; प्र-√हृष् धातु)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; भूतकृदन्त-विशेषणम्

• स्व-पुरम्: his own city
• स्व-पुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-पुर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य पुरम्)

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhrūṇagarta (contextual)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: An unseen voice in the sky—suggested by radiating light or a cloud opening—then silence; the king, relieved and joyful, turns back toward his city with attendants, leaving the sanctified spot behind.

Characters & Entities

• Sūta
• heavenly voice (vāṇī)
• king (unnamed here)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine instruction concludes with inner certainty; the devotee returns strengthened and joyful after receiving guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding episode concerns Bhrūṇagarta, though this verse narrates the heavenly voice and the king’s return.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition after a divine proclamation.