Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

सख्य ऊचुः । त्वं नंदिनि नमस्कार्या सर्वेरपि सुरासुरैः । या त्वं सत्यप्रतिष्ठार्थं प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्

Transliteration

sakhya ūcuḥ | tvaṃ naṃdini namaskāryā sarverapi surāsuraiḥ | yā tvaṃ satyapratiṣṭhārthaṃ prāṇāṃstyajasi dustyajān

Translation

Спутники сказали: «О Нандини, ты достойна почитания всеми — и богами, и асурами, — ибо ради утверждения основания Истины ты готова оставить даже трудноотпускаемое дыхание жизни».

Word by Word

• सख्यः: female friends
• सख्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhyamana/Subject (Addressed subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• नन्दिनि: O Nandinī
• नन्दिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नन्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• नमस्कार्या: worthy of salutation
• नमस्कार्या: Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नमस् + कार्य (प्रातिपदिक; √कृ + ण्यत्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ण्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: 'to be done'); समासः—तत्पुरुष (नमस्कारः कार्यः यस्यै)

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Kartr-sahakari (Agent group/सहकर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• अपि: also/even
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अवधारण-निपात (particle: also/even)

• सुरासुरैः: by gods and demons
• सुरासुरैः: Karana/Agent group (Instrumental agents)
• Type: Noun
• Root: सुर + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्व (देवाश्च असुराश्च)

• या: who (she who)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• सत्यप्रतिष्ठार्थम्: for the establishment of truth
• सत्यप्रतिष्ठार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सत्य + प्रतिष्ठा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (सत्यप्रतिष्ठायाः अर्थः)

• प्राणान्: life-breaths/life
• प्राणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• त्यजसि: you abandon/give up
• त्यजसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• दुस्त्यजान्: hard to give up
• दुस्त्यजान्: Vishesana (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुस् + त्यज् (धातु) → दुस्त्यज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष/उपसर्गयुक्त-विशेषण; विशेषणम् प्राणान्

Speaker

Sakhyaḥ (Nandinī’s companions)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nandinī

Visual Art Cues

Scene: Companions acclaim Nandinī; devas and asuras symbolically bow, acknowledging her willingness to sacrifice life to uphold truth.

Characters & Entities

• Nandinī
• Sura
• Asura
• Satya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Satya is so sacred that upholding it becomes an act worthy of universal reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative; no explicit tīrtha-name appears in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on satya-pratiṣṭhā (establishing truth) as a dharmic commitment.