Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

ततः सखीजनं सर्वं गता द्रष्टुं द्विजोत्तमाः । नन्दिनीं पुत्रशोकेन पीडितांगी सुविह्वला

Transliteration

tataḥ sakhījanaṃ sarvaṃ gatā draṣṭuṃ dvijottamāḥ | nandinīṃ putraśokena pīḍitāṃgī suvihvalā

Translation

Затем все её подруги пришли навестить Нандини — её тело было изнурено скорбью о дитяти, и она была совершенно вне себя.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/काल-क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/कालवाचक adverb): ‘then/thereupon’

• सखीजनम्: the group of (her) female friends
• सखीजनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sakhī (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: ‘सखीनां जनः/assembly of female friends’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular collective)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-समर्थ (agreeing with sakhījanam), द्वितीया, एकवचन: ‘all/entire’

• गताः: went
• गताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √gam (गम्) (धातु)
• Form: क्त (past participle used finitely), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन: ‘went/have gone’

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (दृश्) (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्यय (infinitive): ‘to see’

• द्विजोत्तमाः: the best brāhmaṇas
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dvija (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: ‘उत्तमाः द्विजाः/excellent brāhmaṇas’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• नन्दिनीम्: Nandinī
• नन्दिनीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: nandinī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)

• पुत्रशोकेन: due to grief for (her) son
• पुत्रशोकेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: putra (प्रातिपदिक) + śoka (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी): ‘पुत्रस्य शोकः/son’s grief’; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental Singular)

• पीडिताङ्गी: whose body was afflicted
• पीडिताङ्गी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pīḍita (कृदन्त-प्रातिपदिक) + aṅgī (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास: ‘पीडितानि अङ्गानि यस्याः/whose limbs are afflicted’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with nandinīm)

• सुविह्वला: very distraught
• सुविह्वला: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: su (उपसर्ग/प्रत्यय-भाव) + vihvala (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with nandinīm): ‘very bewildered/distressed’

Speaker

Narrator (addressing ‘dvijottama’ within the frame-story)

Skanda Dialogue

Listener: dvijottama (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A circle of companion cows approaches Nandinī; Nandinī stands trembling, head lowered, eyes swollen with tears; the group’s posture conveys concern and solidarity.

Characters & Entities

• Nandinī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Suffering draws forth communal support; purāṇic narratives highlight empathy and shared responsibility as dhārmic virtues.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it remains within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative flow.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this line.