Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 37›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दुर्वासा हर्षसंयुतः । क्षितिदानोद्भवां चक्रे स्वस्ति ब्राह्मणसत्तमाः । प्रासादं निर्ममे पश्चात्तस्य वाक्ये व्यवस्थितः

Transliteration

tasya tadvacanaṃ śrutvā durvāsā harṣasaṃyutaḥ | kṣitidānodbhavāṃ cakre svasti brāhmaṇasattamāḥ | prāsādaṃ nirmame paścāttasya vākye vyavasthitaḥ

Translation

Услышав те слова, Дурваса (Durvāsā), исполненный радости, изрёк благой, счастливый благословенный обет, рожденный дарением земли. Затем, оставаясь верным своему слову, тот лучший из брахманов впоследствии воздвиг прасада (prāsāda), храм.

Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (pronoun) — 'of him/of that'
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular) — विशेषण (demonstrative)
वचनम्speech/statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया — 'having heard'
दुर्वासाDurvāsā
दुर्वासा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
हर्षसंयुतःjoined with joy; delighted
हर्षसंयुतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √युज्)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); तृतीया-तत्पुरुषः (instrumental sense) — 'hर्षेण संयुतः'
क्षितिदानोद्भवाम्(a thing) arising from the gift of land
क्षितिदानोद्भवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक) + उद्भवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः — 'क्षितिदानस्य उद्भवा'
चक्रेdid/made
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद-रूप (classical usage)
स्वस्तिhail; auspiciousness
स्वस्ति:
Sambodhana/Prayojana (Benediction/मङ्गल)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formमङ्गलार्थक-अव्यय (benedictive particle/interjection)
ब्राह्मणसत्तमाःthe best of Brahmins
ब्राह्मणसत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); कर्मधारयः — 'सत्तमाः ब्राह्मणाः'
प्रासादम्palace/temple-building
प्रासादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
निर्ममेconstructed
निर्ममे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु; निर् + √मा)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
वाक्येin (his) words; in the statement
वाक्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
व्यवस्थितःresolved/abiding (by it)
व्यवस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि + अव + √स्था)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (past participle) — 'standing/settled'
Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, radiant with joy, raises his hand in blessing as the donor’s land-gift is affirmed; artisans begin laying foundations for a prāsāda in a tīrtha landscape.

Characters & Entities
D
Durvāsā
S
Suśīla
B
Brāhmaṇas
Ś
Śambhu (Śiva)

FAQs

Atonement culminates in auspicious action: charity (land-gift) and establishing worship through a temple transforms conflict into sacred merit.

The narrative sacralizes the location where the Śiva-prāsāda is built, but the tīrtha’s proper name is not contained in this verse alone.

Land donation accompanied by svasti (benediction) and the construction of a prāsāda (temple) for Śiva are the key prescribed acts.

←Previous Verse
Next Verse→