Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

यः स्तंभाय रिपूणां वै प्राजापत्यं च वारुणम् । मंत्रं जपेद्द्विजश्रेष्ठाः सम्यक्छ्रद्धापरायणः । मंत्रसंस्तंभितास्तस्य जायंते सर्वशत्रवः

Transliteration

yaḥ staṃbhāya ripūṇāṃ vai prājāpatyaṃ ca vāruṇam | maṃtraṃ japeddvijaśreṣṭhāḥ samyakchraddhāparāyaṇaḥ | maṃtrasaṃstaṃbhitāstasya jāyaṃte sarvaśatravaḥ

Translation

О лучшие из дважды-рождённых! Кто, пребывая в должной вере, читает мантры Праджапатья (Prājāpatya) и Варуṇa (Vāruṇa) ради обездвиживания врагов, — у того все противники несомненно оказываются скованными и «остановленными» силой этой мантры.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्तम्भाय: for paralysis/immobilization
• स्तम्भाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्तम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; प्रयोजनार्थे चतुर्थी (for the purpose of immobilizing)

• रिपूणाम्: of enemies
• रिपूणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)
• Form: अव्यय; निश्चय/उपपादनार्थक (emphatic particle)

• प्राजापत्यम्: Prajāpatya (pertaining to Prajāpati)
• प्राजापत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक) + अण् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धित-विशेषण (pertaining to Prajāpati)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• वारुणम्: Vāruṇa (pertaining to Varuṇa)
• वारुणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वरुण (प्रातिपदिक) + अण् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धित-विशेषण (pertaining to Varuṇa)

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजश्रेष्ठाः: O best of twice-born (Brahmins)
• द्विजश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; कर्मधारयः: श्रेष्ठाः द्विजाः

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• श्रद्धापरायणः: devoted to faith
• श्रद्धापरायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: श्रद्धायां परायणः (सप्तमी-तत्पुरुष)

• मन्त्र: by the mantra
• मन्त्र: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)

• संस्तम्भिताः: immobilized
• संस्तम्भिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्तम्भ् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• जायन्ते: become/come to be
• जायन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• सर्वशत्रवः: all enemies
• सर्वशत्रवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः: सर्वे शत्रवः

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa performs japa with a water-pot (Vāruṇa) and a symbolic Prajāpati seal; enemies appear frozen mid-step, as if bound by invisible cords of mantra.

Characters & Entities

• Prājāpatya
• Vāruṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It links mantra-success to śraddhā (right faith) and disciplined practice, portraying the tīrtha as a conducive seat for such siddhi.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A mantra-siddhi pīṭha within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya context; the verse itself does not specify the toponym.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of the Prājāpatya and Vāruṇa mantras aimed at stambhana (checking/immobilizing hostile forces).