Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र श्रावणमासस्य पंचदश्यां समाहितः । यः करोति नरः स्नानं स लभेद्वांछितं फलम्

Transliteration

tatra śrāvaṇamāsasya paṃcadaśyāṃ samāhitaḥ | yaḥ karoti naraḥ snānaṃ sa labhedvāṃchitaṃ phalam

Translation

Там, в пятнадцатый лунный день месяца Шравана, всякий человек, совершивший священное омовение с собранным умом, обретает желанный плод.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• श्रावणमासस्य: of the month of Śrāvaṇa
• श्रावणमासस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रावण + मास (प्रातिपदिक); श्रावणमास (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चदश्याम्: on the fifteenth (lunar day)
• पञ्चदश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समाहितः: composed; attentive
• समाहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-धा (धातु) से क्त-प्रत्यय; समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'concentrated/collected'

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• करोति: does; performs
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नानम्: bath
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तदनुयायी (correlative pronoun)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक); वाञ्छ् (धातु) से क्त
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'फलम्')

• फलम्: fruit; result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrative voice (contextually Sūta/Lomaharṣaṇa in Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saptarṣi-āśrama-tīrtha (associated bathing spot)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Dvi-ja-śreṣṭhas

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at dawn on Śrāvaṇa’s fifteenth tithi enters the sacred water near the Saptarṣi-āśrama, hands folded in sankalpa, mind steady; hermitage and forest frame the scene.

Characters & Entities

• Śrāvaṇa (month)
• Pañcadaśī (15th tithi)
• Snāna (ritual bath)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha-bath done with mental steadiness, especially on an auspicious tithi, ripens into swift and wished-for merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to “tatra”—the tīrtha being described in this adhyāya (contextually connected with the Saptarṣi-tīrtha narrative that follows).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (ritual bathing) on the fifteenth tithi of Śrāvaṇa with a composed mind.