Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 130

Devanagari script

अन्ये ते पन्नगा विप्र ये दशंतीह मानवान् । वयं सलिलसंभूता निर्विषाः सर्परूपिणः

Transliteration

anye te pannagā vipra ye daśaṃtīha mānavān | vayaṃ salilasaṃbhūtā nirviṣāḥ sarparūpiṇaḥ

Translation

«О брахман, здесь есть иные змеи, что кусают людей; но мы рождены из воды — без яда, хотя и в облике змей.»

Word by Word

• अन्ये: other
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — सर्वनाम

• पन्नगाः: serpents
• पन्नगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — सम्बन्धक/यत्-शब्द

• दशन्ति: bite
• दशन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दंश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• मानवान्: humans; men
• मानवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सलिलसंभूताः: born from water
• सलिलसंभूताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + संभूत (कृदन्त; सम्+√भू)
• Form: तत्पुरुष-समास (सलिलात् संभूताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• निर्विषाः: non-venomous
• निर्विषाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग/अव्यय) + विष (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्/निर्-पूर्वक तत्पुरुष (विषं नास्ति येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्परूपिणः: having the form of serpents
• सर्परूपिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्प (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्पस्य रूपं येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Speaker

Pannaga (the serpent)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa addressee within the story; Sūta as outer listener

Visual Art Cues

Scene: A serpent addresses a brāhmaṇa, explaining that other snakes here are venomous, but his group is water-born and harmless; the water body glints nearby, hinting at sanctity.

Characters & Entities

• vipra (brāhmaṇa)
• mānava (humans)
• pannaga (serpents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Do not punish by mere appearance; discern the true nature and harm (hiṃsā) before acting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The line is embedded in a tīrtha-māhātmya chapter, but no named site appears in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.