Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 112

Devanagari script

मृषावादप्रसक्तानां पररंध्रावलोकिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

Transliteration

mṛṣāvādaprasaktānāṃ pararaṃdhrāvalokinām | tanme syādyadi no hanmi sarpaṃ dṛṣṭivaśaṃ gatam

Translation

Если я не поражу змея, подпавшего под власть моего взора, да падёт на меня грех тех, кто пристрастился ко лжи, и грех тех, кто высматривает чужие пороки и тайны.

Word by Word

• मृषावादप्रसक्तानाम्: of those addicted to false speech
• मृषावादप्रसक्तानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: मृषावाद (प्रातिपदिक) + प्रसक्त (कृदन्त; √सञ्ज्/सज् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; (मृषावादे प्रसक्ताः)

• पररन्ध्रावलोकिनाम्: of those who look for others' faults
• पररन्ध्रावलोकिनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + रन्ध्र (प्रातिपदिक) + अवलोकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; (परस्य रन्ध्राणि अवलोकयति इति)

• तत्: that (sin)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मे: of me / to me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional)

• न: not
• न: Kriya-visheshaṇa (Negator/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• हन्मि: I kill
• हन्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु)
• Form: लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्पम्: snake
• सर्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्टिवशम्: under (my) gaze/control
• दृष्टिवशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गतम्: come/entered
• गतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गतम् (कृदन्त; √गम् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Unspecified (Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya narrative voice; likely a vow-like utterance within the tīrtha episode)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The hero, unwavering, declares he will bear the sins of liars and fault-seekers if he fails to kill the serpent; the serpent is frozen, as if truth’s radiance pins it down.

Characters & Entities

• sarpa (serpent)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthfulness and restraint of speech are dharmic essentials; habitual lying and fault-finding are portrayed as serious spiritual stains.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 29); the excerpt does not provide the tīrtha’s name.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is mentioned.