Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुर्मे भवान्प्रोक्तः कांपिल्यपुरवासिभिः । तेनाहं तव पार्श्वेऽत्र समायातो महामुने

Transliteration

iṃdradyumna uvāca | cirāyurme bhavānproktaḥ kāṃpilyapuravāsibhiḥ | tenāhaṃ tava pārśve'tra samāyāto mahāmune

Translation

Индрадьюмна сказал: «Жители Кампильяпуры поведали мне, что ты долговечен. Потому, о великий муни, я пришёл сюда, к твоей стороне».

Word by Word

• इंद्रद्युम्नः: Indradyumna
• इंद्रद्युम्नः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इंद्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• चिरायुः: long-lived
• चिरायुः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चिरायु (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (enclitic)

• भवान्: you (honored sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: आदरार्थक-सर्वनाम (honorific pronoun), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रोक्तः: was declared
• प्रोक्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘was declared/said’

• कांपिल्यपुरवासिभिः: by the residents of Kampilya city
• कांपिल्यपुरवासिभिः: Karana (Agent/Instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: कांपिल्य-पुर-वासिन् (प्रातिपदिक); घटकाः: कांपिल्य + पुर + वासिन्
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘कांपिल्यपुरे वसन्ति’ इति (inhabitants of Kampilya city)

• तेन: therefore / by that
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पार्श्वे: at (your) side
• पार्श्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb)

• समायातः: have come
• समायातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + या (धातु) + क्त → समायात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृत् (past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि—‘has come’

• महामुने: O great sage
• महामुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक); घटकाः: महा + मुनि
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Indradyumna

Skanda Dialogue

Listener: Mahāmuni (unnamed sage)

Visual Art Cues

Scene: A royal figure (Indradyumna) arrives at a forest āśrama, hands folded, addressing an aged sage; attendants and a quiet hermitage setting suggest the start of a sacred inquiry.

Characters & Entities

• Indradyumna
• Mārkaṇḍeya
• Kāmpilyapura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith in saintly testimony leads the seeker to the right guide; spiritual progress begins by approaching the wise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative points toward Naimiṣāraṇya as the destination for guidance, while also naming Kāmpilyapura as a connected locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the act is ‘approaching the sage’ as a foundational dharmic practice.