Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 152

Devanagari script

यथा देवेश्वरस्यात्र पापं नष्टं महात्मनः । ब्रह्महत्या यथा नष्टा तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः

Transliteration

yathā deveśvarasyātra pāpaṃ naṣṭaṃ mahātmanaḥ | brahmahatyā yathā naṣṭā tasmiṃstīrthe dvijottamāḥ

Translation

О лучшие из брахманов, как здесь был уничтожен грех великодушного Девешвары, так и в том самом тиртхе была уничтожена брахмахатья.

Word by Word

• यथा: just as
• यथा: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)

• देवेश्वरस्य: of Deveśvara
• देवेश्वरस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नष्टम्: destroyed
• नष्टम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पापम्) इत्यस्य विशेषण

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• ब्रह्महत्या: Brahmin-slaying (sin)
• ब्रह्महत्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + हत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यथा: just as
• यथा: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक

• नष्टा: destroyed
• नष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √नश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्महत्या) इत्यस्य विशेषण

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थेऽपि प्रयोगः (used as address)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tīrtha of Vātakeśvara-kṣetra associated with Kapālamocana/Kapāleśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ (best of brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: A didactic moment: the narrator addresses ‘best of brāhmaṇas’, pointing to the tīrtha where Deveśvara’s sin and brahmahatyā were destroyed; imagery of bathing, ash, and Śiva’s compassionate presence.

Characters & Entities

• Deveśvara
• Brahmahatyā
• Tīrtha (Kapālamocana implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is exalted as a decisive locus of purification, where even the gravest defilements are said to be dissolved.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha identified in the surrounding passage as Kapālamocana, linked with Kapāleśvara/Kapālamocaneśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights the tīrtha’s effect; the implied observance (from earlier verses) is snāna and Śiva worship there.