Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 263›Shloka 32
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

बुद्धिर्हि द्विविधा देहे देया ग्राह्या विशुद्धिदा । संसारविषया त्याज्या परब्रह्मणि सा शुभा

Transliteration

buddhirhi dvividhā dehe deyā grāhyā viśuddhidā | saṃsāraviṣayā tyājyā parabrahmaṇi sā śubhā

Translation

Воистину, в воплощённом состоянии разум (буддхи) бывает двух видов: один следует оставить, другой — принять; принятый дарует очищение. Разум, обращённый к мирским предметам, надлежит отвергнуть; разум, пребывающий в Высшем Брахмане, благой и благоприятный.

Word by Word
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (feminine; nominative singular)
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle: indeed/for)
द्विविधाtwofold
द्विविधा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्विविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (feminine; nominative singular)
देहेin the body
देहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masculine; locative singular)
देयाto be given up
देया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेय (कृदन्त; √दा (धातु) + यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (feminine; nominative singular; to be given/abandoned)
ग्राह्याto be accepted
ग्राह्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्राह्य (कृदन्त; √ग्रह् (धातु) + यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (feminine; nominative singular; to be accepted)
विशुद्धिof purification
विशुद्धि:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (feminine; genitive singular)
दाgiving; bestowing
दा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदा (प्रातिपदिक; √दा (धातु) + क्विप्/प्रातिपदिक-निर्माण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (viśuddhi-dā: 'giver of purification')
संसारof worldly existence
संसार:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (masculine; genitive singular)
विषयाworldly-object-oriented
विषया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (saṃsāra-viṣayā: 'having worldly objects as its domain')
त्याज्याto be abandoned
त्याज्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्याज्य (कृदन्त; √त्यज् (धातु) + यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (feminine; nominative singular; to be abandoned)
परsupreme
पर:
Sambandha (Relation in compound/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पूर्वपद (as first member in compound)
ब्रह्मणिin Brahman
ब्रह्मणि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (para-brahmaṇi: 'in the supreme Brahman')
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (pronoun; nominative singular)
शुभाauspicious, good
शुभा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (feminine; nominative singular)
Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa–Māhātmya didactic narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a sacred ford holding a lotus (pure buddhi) in one hand and letting go of a chain of worldly objects with the other; above, a luminous formless Brahman symbolized by a radiant void or jyoti.

Characters & Entities
P
Parabrahman

FAQs

Choose discernment that leads to purity: abandon worldly fixation and cultivate intellect anchored in the Supreme.

No tīrtha is named; the verse offers philosophical guidance consistent with tīrtha-māhātmya’s goal of inner purification.

No external ritual; it prescribes inner discrimination (viveka) and reorientation of buddhi toward Parabrahman.

←Previous Verse
Next Verse→