Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9
Devanagari script
तस्यास्तीरे महेशोऽपि कृत्वा रूपं मनोहरम् । कामालयं वाद्यहस्तं कृतपुंड्रं जटाधरम्
Transliteration
tasyāstīre maheśo'pi kṛtvā rūpaṃ manoharam | kāmālayaṃ vādyahastaṃ kṛtapuṃḍraṃ jaṭādharam
Translation
На её берегу и Махеша принял облик чарующий — пребывая в желании, держа в руке музыкальный инструмент, с сектантским тилаком на челе и с джата, спутанными прядями, на голове.
Word by Word
तस्याःof her/its
तस्याः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Genitive, Singular)
तीरेon the bank
तीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
महेशःMahesha (Śiva)
महेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
कृत्वाhaving made/assumed
कृत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive); पूर्वक्रिया—(having made/assumed)
रूपम्a form
रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
मनोहरम्charming
मनोहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular); रूपम् इति विशेषणम्
कामालयम्abode of desire; lustful
कामालयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); समासः—कामस्य आलयः (षष्ठी-तत्पुरुष)
वाद्यहस्तम्with an instrument in hand
वाद्यहस्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाद्य + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); समासः—वाद्यं हस्ते यस्य/वाद्येन हस्तः (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः)
कृतपुण्ड्रम्wearing the tilaka marks
कृतपुण्ड्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + पुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); समासः—कृतं पुण्ड्रं यस्य (कर्मधारय/तत्पुरुष)
जटाधरम्bearing matted hair
जटाधरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजटा + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); समासः—जटां धरति इति (उपपद-तत्पुरुष)
Speaker
Gālava
Characters & Entities
M
Maheśa (Śiva)H
Hara-tīrtha (context)R
river bank (Yamunā context)FAQs
The divine may appear in varied forms for līlā, drawing beings toward dharma and establishing the sanctity of place through narrative memory.
The scene occurs at the riverbank associated with the newly proclaimed Hara-tīrtha.
No ritual instruction is given; the verse describes Śiva’s form and setting within the tīrtha’s story.