Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

गंडगिरी देवशाखा राम गिरी वसन्तगा । त्रिगुणा स्तम्भतीर्था च अहिरी कुंकुमा तथा

Transliteration

gaṃḍagirī devaśākhā rāma girī vasantagā | triguṇā stambhatīrthā ca ahirī kuṃkumā tathā

Translation

Гандагири, Девашакха, Рамагири и Васантага; Тригуна, Стамбхатиртха, Ахири и также Кумкума — таковы перечисленные имена.

Word by Word

• गंडगिरी: Gaṇḍagirī
• गंडगिरी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण्ड (प्रातिपदिक) + गिरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गण्ड-गिरी इति तत्पुरुषः; नाम

• देवशाखा: Devaśākhā
• देवशाखा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + शाखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देव-शाखा इति तत्पुरुषः; नाम

• राम: Rāma
• राम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (पाठे 'रामगिरी' इत्यस्य पूर्वपदं)

• गिरी: Girī
• गिरी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; (सम्भाव्यं: 'रामगिरी' इति समासः)

• वसन्तगा: Vasantagā
• वसन्तगा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक) + गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसन्त-गा इति तत्पुरुषः/उपपद-समासः; नाम

• त्रिगुणा: Triguṇā
• त्रिगुणा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः गुणाः यस्याः/त्रिगुणा) ; नाम

• स्तम्भतीर्था: Stambhatīrthā
• स्तम्भतीर्था: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तम्भ (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्तम्भ-तीर्था इति तत्पुरुषः; नाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक

• अहिरी: Ahirī
• अहिरी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अहिरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• कुंकुमा: Kuṅkumā
• कुंकुमा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुङ्कुम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (कुङ्कुमा)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/सादृश्यार्थक (also/likewise)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṇḍagirī–Kuṃkumā (name-series)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-scribe or sage points to a stylized map of hills (girī), a river-course (Vasantagā), and a pillar-like shrine (Stambhatīrtha), while attendants chant the names as a litany.

Characters & Entities

• Gaṇḍagirī
• Devaśākhā
• Rāmagirī
• Vasantagā
• Triguṇā
• Stambhatīrthā
• Ahirī
• Kuṃkumā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering and reciting tīrtha and sacred-place names is treated as a dhārmic act, linking the devotee to sanctified geography and merit (puṇya).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Stambhatīrthā is explicitly named, alongside several giris (sacred hills) and place-names listed as part of the chapter’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is described in this verse; it functions as a sacred catalogue of places/tīrthas.