Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

विद्याधराश्च गंधर्वाश्चि त्रसेनादयस्तथा । चित्रन्यस्ता इव बभुस्तत्र नागा मुनीश्वराः

Transliteration

vidyādharāśca gaṃdharvāści trasenādayastathā | citranyastā iva babhustatra nāgā munīśvarāḥ

Translation

Там присутствовали видьядхары и гандхарвы — Читрасена и другие. Нага и великие мудрецы казались словно расставленными в живописном полотне.

Word by Word

• विद्याधराः: Vidyādharas
• विद्याधराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त, √धृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (विद्यां धरन्ति)

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• गन्धर्वाः: Gandharvas
• गन्धर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• त्रसेनादयः: Trasenā and others
• त्रसेनादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रसेना (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (त्रसेना-आदयः = Trasenā and others)

• तथा: likewise
• तथा: Adverbial (रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीति/समुच्चय-अव्ययम् (thus/likewise)

• चित्रन्यस्ताः: as if artistically placed
• चित्रन्यस्ताः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक) + न्यस्त (कृदन्त, √न्यस्)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारय-समासः (चित्रवत् न्यस्ताः)

• इव: as if, like
• इव: Simile marker (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-निपातः (comparative particle)

• बभुः: were, appeared
• बभुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देश-अव्ययम् (locative adverb)

• नागाः: Nāgas
• नागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मुनीश्वराः: lords among sages
• मुनीश्वराः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (मुनीनां ईश्वराः)

Speaker

Deductive: Sūta/Lomaharṣaṇa narrating to sages

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous tīrtha precinct where Vidyādharas and Gandharvas (with Citraseṇa prominent) hover or stand in ordered ranks; nāgas and great sages appear motionless, as if painted—creating a tableau-like sacred court.

Characters & Entities

• Vidyādharas
• Gandharvas
• Citraseṇa
• Nāgas
• Munis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A true tīrtha is depicted as a convergence point for multiple realms—human, sage, nāga, and celestial—indicating heightened sanctity and spiritual permeability.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The specific site name is not given in this verse; it is part of the broader Tīrthamāhātmya description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this shloka.