Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

भवानी हृष्टहृदया महादेवं व्यलोकयत् । जया च विजया चैव जयन्ती मंगलारुणा

Transliteration

bhavānī hṛṣṭahṛdayā mahādevaṃ vyalokayat | jayā ca vijayā caiva jayantī maṃgalāruṇā

Translation

Бхавани, с сердцем, исполненным радости, взирала на Махадеву. С нею были Джая и Виджая, а также Джаянти — благостная, окрашенная зарёй.

Word by Word

• भवानी: Bhavānī (Pārvatī)
• भवानी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• हृष्टहृदया: with a delighted heart
• हृष्टहृदया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट + हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—हृष्टं हृदयं यस्याः (she whose heart is delighted)

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः—महान् देवः (the great god)

• विलोकयत्: looked at, beheld
• विलोकयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• जया: Jayā
• जया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-अव्ययम्

• विजया: Vijayā
• विजया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-अव्ययम्

• एव: indeed
• एव: Modifier (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारण-अव्ययम्

• जयन्ती: Jayantī
• जयन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जयन्ती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मङ्गलारुणा: auspicious, reddish-hued
• मङ्गलारुणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मङ्गल + अरुण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः—मङ्गला च अरुणा च/मङ्गल-स्वरूपा अरुण-वर्णा (auspicious and reddish)

Speaker

Deductive: Sūta/Lomaharṣaṇa narrating to sages (Nāgara-khaṇḍa tīrtha-māhātmya style narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bhavānī, radiant with joy, turns her gaze toward Mahādeva; beside her stand Jayā, Vijayā, and Jayantī, the dawn-tinged auspicious one, forming a graceful divine retinue.

Characters & Entities

• Bhavānī (Pārvatī)
• Mahādeva (Śiva)
• Jayā
• Vijayā
• Jayantī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine darśana is portrayed as intrinsically auspicious—Bhavānī’s joyful gaze on Mahādeva signals the sanctifying power of beholding the Lord in a tīrtha context.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within the Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya flow; the specific tīrtha name is not stated in this shloka snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite (snāna, dāna, japa, vrata) is stated in this verse.