Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तुलसींसर्वकायार्थसाधिनीं दुष्टवारिणीम् । यो नरः प्रत्यहं सिञ्चेन्न स याति यमालयम्

Transliteration

tulasīṃsarvakāyārthasādhinīṃ duṣṭavāriṇīm | yo naraḥ pratyahaṃ siñcenna sa yāti yamālayam

Translation

Тот, кто ежедневно поливает Туласи — исполняющую все благие цели и отвращающую зло, — не отправится в обитель Ямы.

Word by Word

• तुलसीम्: Tulasi
• तुलसीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुलसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सर्वकायार्थसाधिनीम्: accomplishing all bodily aims/needs
• सर्वकायार्थसाधिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + साधिनी (कृदन्त/प्रातिपदिक, √साध् धातु, णिनि-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘सर्वेषां कायानाम् अर्थान् साधयति’ इति (बहुपद-तत्पुरुष/उपपद-समास)

• दुष्टवारिणीम्: warding off evil/wickedness
• दुष्टवारिणीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (प्रातिपदिक) + वारिणी (कृदन्त/प्रातिपदिक, √वृ/√वार् धातु, णिनि-प्रत्यय; ‘वारयति’ = prevents)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः—‘दुष्टान् वारयति’ (warding off the wicked/evil)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; यः-इति सम्बन्धी

• प्रत्यहम्: every day
• प्रत्यहम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय) + अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; कालवाचक-अव्यय (adverb: every day)

• सिञ्चेत्: should water/sprinkle
• सिञ्चेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सिच् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• यमालयम्: the abode of Yama
• यमालयम्: Karma (Object/Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘यमस्य आलयम्’ (genitive-tatpurusha)

Speaker

Skanda (deduced from section context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tulasī-vṛndāvana (home shrine)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At dawn, a devotee pours water at the root of a thriving Tulasī plant on a small altar; Yama’s dark silhouette recedes in the distance, replaced by light and a protective aura.

Characters & Entities

• Tulasī
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily service to Tulasī is framed as practical dharma—purifying life, repelling negativity, and securing auspicious destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the home practice of Tulasī-sevā is elevated to Mahātmya-level merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratyaha (daily) watering of the Tulasī plant is explicitly prescribed.