Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

Transliteration

sā'bravīnnīyamānā'tha vasiṣṭhaṃ kiṃ tvayā vibho | dattāhamasya nṛpateryanmāṃ nayati yatnataḥ

Translation

Когда её уводили, она сказала Васиштхе: «О владыка, что ты сделал? Неужели ты отдал меня этому царю, раз он с таким усердием уводит меня?»

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नीयमाना: being led away
• नीयमाना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नी (धातु) + य (यक्) ; नीयते (passive) + शतृ (present participle)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (being led)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक अव्यय (then/now)

• वसिष्ठम्: Vasiṣṭha
• वसिष्ठम्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संबोधनार्थे द्वितीया (addressing)

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वत्र, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विभो: O mighty one
• विभो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• दत्ता: given
• दत्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + क्त (past passive participle)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (I—fem.—given)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• अस्य: of him/to him
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• नृपतेः: of the king
• नृपतेः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• यत्: since/that
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक यत्-शब्दः; अत्र अव्ययवत् (relative particle: 'since/that')

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• नयति: leads/takes
• नयति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यत्नतः: with effort, forcibly
• यत्नतः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्नतस् (अव्यय; from यत्न)
• Form: रीत्यर्थक अव्यय (manner adverb)

Speaker

Nandinī

Visual Art Cues

Scene: The cow, being dragged away, turns her head back toward Vasiṣṭha with pleading eyes, speaking as soldiers pull; Vasiṣṭha stands composed, listening.

Characters & Entities

• Nandinī
• Vasiṣṭha
• Bhūpāla (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The righteous are accountable guardians: when sacred trust is threatened, it must be clarified and protected according to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha is not named in this verse; it functions as part of the chapter’s sacred-place narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a narrative dialogue establishing the ethical crisis.