Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

अथ दूरात्स शुश्राव तस्य रावं पशोस्तदा । पतितस्य महागर्ते निशांते तमसि स्थिते

Transliteration

atha dūrātsa śuśrāva tasya rāvaṃ paśostadā | patitasya mahāgarte niśāṃte tamasi sthite

Translation

Тогда издали он услышал крик того животного — упавшего в огромную яму — под конец ночи, когда тьма ещё стояла.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Discourse marker (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• दूरात्: from afar
• दूरात्: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-अर्थे अव्ययीभावप्रयोग (ablatival adverb)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शुश्राव: heard
• शुश्राव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• रावम्: cry/roar
• रावम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पशोः: of the animal
• पशोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तदा: at that time
• तदा: Adhikarana (अधिकरण-कालय)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• पतितस्य: of the fallen (one)
• पतितस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) → पतित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पशोः)

• महागर्ते: in a great pit
• महागर्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महागर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (महा + गर्त) कर्मधारय

• निशान्ते: at the end of the night
• निशान्ते: Adhikarana (अधिकरण-कालय)
• Type: Noun
• Root: निशान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (निशा + अन्त) षष्ठी-तत्पुरुष

• तमसि: in darkness
• तमसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• स्थिते: being situated
• स्थिते: Adhikarana (अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (महागर्ते/तमसि)

Speaker

Unspecified in snippet (continuation of Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pre-dawn darkness: a deep pit beside rugged terrain; from within, the trapped animal cries upward. The leper stands at a distance, hearing the sound, startled; faint horizon light begins to appear.

Characters & Entities

• paśu (animal)
• mahāgarta (great pit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassionate response to suffering beings becomes a dharmic act, often magnified when performed within a sacred landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred terrain of Adhyāya 212 featuring pits/streams near a hill; the verse does not supply a proper name.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.