Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

भूयोभूयः परिष्वज्य सभार्यः पृष्टवांस्तदा । क्व गतः स्वाश्रमाद्वत्स चिरात्कस्मादिहाऽगतः

Transliteration

bhūyobhūyaḥ pariṣvajya sabhāryaḥ pṛṣṭavāṃstadā | kva gataḥ svāśramādvatsa cirātkasmādihā'gataḥ

Translation

Обнимая его снова и снова вместе с женой, брахман спросил: «Дитя дорогое, куда ты ушёл из нашего ашрама? Почему после столь долгого времени ты пришёл сюда?»

Word by Word

• भूयः: again
• भूयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरर्थक (again)

• भूयः: again
• भूयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरर्थक (again)

• परिष्वज्य: having embraced
• परिष्वज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: परि-स्वज् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive)

• सभार्यः: together with (his) wife
• सभार्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—"भार्यया सहितः"

• पृष्टवान्: asked
• पृष्टवान्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + क्तवतु (कृदन्त)
• Form: क्तवतु-कृदन्तः (परिपूर्णकृत), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; finite sense: "asked"

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम्

• क्व: where?
• क्व: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्ययम् (where?)

• गतः: gone
• गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वाश्रमात्: from (your) own hermitage
• स्वाश्रमात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्व + आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादान), एकवचनम्; कर्मधारयः—स्वः आश्रमः

• वत्स: O child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• चिरात्: after a long time
• चिरात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम्; "after a long time"

• कस्मात्: why? / from what reason?
• कस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नार्थक: "from what cause/why"

• इह: here
• इह: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम्

• आगतः: come
• आगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (narration continuing)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-sattamāḥ

Visual Art Cues

Scene: The parents embrace the boy repeatedly; then the father, still holding him, asks questions with a softened face; the mother’s hand rests protectively on the child’s shoulder.

Characters & Entities

• Brahmin
• Brahmin wife
• the boy
• āśrama (hermitage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is sustained through accountability and truthful inquiry within family and āśrama life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the chapter belongs to a tīrtha-māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is conversational narrative.