Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
आसीत्पूर्वं बृहत्कल्पे जयत्सेनः सुरेश्वरः । त्रैलोक्यस्य समस्तस्य स्वामी दानवदर्पहा
Transliteration
āsītpūrvaṃ bṛhatkalpe jayatsenaḥ sureśvaraḥ | trailokyasya samastasya svāmī dānavadarpahā
Translation
В древности, в великой кальпе, был владыка богов по имени Джаяцена — повелитель всех трёх миров, сокрушитель гордыни асуров.
Word by Word
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन — “was/existed”
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) — “formerly/previously”
बृहत्कल्पेin the great aeon
बृहत्कल्पे:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबृहत् (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — “in the great kalpa”; कर्मधारय
जयत्सेनःJayatsena
जयत्सेनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजयत् (प्रातिपदिक) + सेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — proper name; कर्मधारय “victorious-army”
सुरेश्वरःlord of the gods
सुरेश्वरः:
Karta (Appositive/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — apposition to जयत्सेनः; तत्पुरुष (षष्ठी) “lord of the gods”
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — “of the three worlds”; द्विगु-समास
समस्तस्यentire
समस्तस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — qualifying त्रैलोक्यस्य “of the entire”
स्वामीmaster
स्वामी:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — “master/lord”
दानवदर्पहाslayer of demons’ pride
दानवदर्पहा:
Karta (Appositive/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + दर्प (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) + क्विप् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — बहुवचन-सम्बन्धे तत्पुरुष “slayer of the pride of demons”; कृदन्त (हन् + क्विप्) = “-hā”
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: dharādhipa (Ānarta/king)
Visual Art Cues
Scene: A majestic deva-king Jayatsena, radiant and armed, stands as ruler of the three worlds, with subdued demons in the background—an epic tableau introducing the backstory.
Characters & Entities
V
ViśvāmitraJ
JayatsenaS
Sureśvara (lord of gods)T
TrailokyaD
DānavaFAQs
Power and sovereignty are portrayed as dharma-based offices within cosmic order, gained and maintained through right conduct.
None in this verse; it begins a backstory (itihāsa) embedded within the tīrtha-context.
None.