Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

वर्षांते कानि चाहानि येषु शक्रो धरातले । समागच्छति को मास एतत्सर्वं ब्रवीहि मे

Transliteration

varṣāṃte kāni cāhāni yeṣu śakro dharātale | samāgacchati ko māsa etatsarvaṃ bravīhi me

Translation

«По окончании дождей, в какие дни Шакра приходит на землю? В каком месяце он является? Скажи мне всё это.»

Word by Word

• वर्षान्ते: at year’s end
• वर्षान्ते: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्षान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — “at the end of the rains/year”; तत्पुरुष (षष्ठी) वर्षस्य अन्तः

• कानि: which
• कानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — interrogative “which (ones)?”

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/and)

• अहानि: days
• अहानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — “days”

• येषु: in which
• येषु: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन — relative pronoun “in which”

• शक्रः: Indra
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — “Śakra (Indra)”

• धरातले: on earth
• धरातले: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — “on earth”

• समागच्छति: comes
• समागच्छति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — “comes/arrives”

• कः: which
• कः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — “which?/what?”

• मासः: month
• मासः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — “month”

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — “this” (referring to the matter)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — “all/entire” qualifying एतत्

• ब्रवीहि: tell
• ब्रवीहि: Kriyā (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद — “tell/say”

• मे: to me
• मे: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन — dative “to me”

Speaker

Ānarta

Skanda Dialogue

Listener: Viśvāmitra (implied)

Visual Art Cues

Scene: The questioner asks for precise calendrical details—days and month—of Indra’s arrival after the monsoon; imagery of clearing skies and fresh earth after rains.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Varṣānta (end of rains)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (kāla) matters in Purāṇic dharma; merit and divine events are often linked to seasons and specific days.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it sets up calendrical details within the broader tīrtha-glorifying narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse asks for the month and days connected with Śakra’s coming.