Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

गृह्योक्तविधिना तस्मै संप्रहृष्टतनूरुहा । प्रोचुश्च विनयात्सर्वे किमागमनकारणम्

Transliteration

gṛhyoktavidhinā tasmai saṃprahṛṣṭatanūruhā | procuśca vinayātsarve kimāgamanakāraṇam

Translation

С радостью, от которой волосы вставали дыбом, они приняли его по обрядам, предписанным традицией Гṛхья, и, смиренно склонившись, все спросили: «Какова причина твоего прихода?»

Word by Word

• गृह्योक्तविधिना: by the procedure prescribed in the Gṛhya (rites)
• गृह्योक्तविधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गृह्य (प्रातिपदिक) + उक्त (वच्-धातु, क्त) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (गृह्ये उक्तः विधिः येन)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी, एकवचन

• संप्रहृष्टतनूरुहाः: whose body-hairs bristled with joy
• संप्रहृष्टतनूरुहाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+प्र+हृष् (धातु) + तनू-रुह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (संप्रहृष्टाः तनूरुहाः येषाम्)

• प्रोचुः: they said
• प्रोचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘they said’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• विनयात्: out of humility
• विनयात्: Hetu/Apadana (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause: out of humility)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• किम्: what
• किम्: Karma (Object of implied ‘is’/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• आगमनकारणम्: the reason for (your) coming
• आगमनकारणम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आगमन (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (आगमनस्य कारणम्)

Speaker

Viśvāmitra

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas with goosebumps of joy offer arghya and other upacāras per gṛhya rules; after honoring, they bow and ask Indra the reason for his visit.

Characters & Entities

• Gṛhya-vidhi
• Brāhmaṇas
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is practical: devotion is expressed through correct conduct—reception rites and humble speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The āśrama-tīrtha setting where śāstric hospitality (gṛhya-vidhi) is preserved and practiced.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reception according to gṛhya-vidhi—traditional rules for welcoming and honouring a guest.