Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

सोपि वर्षशतंयावदात्ममानेन जीवति । पंचपचाशदादिष्टास्तस्य जातस्य वत्सराः

Transliteration

sopi varṣaśataṃyāvadātmamānena jīvati | paṃcapacāśadādiṣṭāstasya jātasya vatsarāḥ

Translation

Он также живёт сто лет по собственной мере; а для рождённого объявлены пятьдесят пять лет как уже отмеренные.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) — 'also/even'

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगु (शतं वर्षाणि)

• यावत्: as long as / up to
• यावत्: Desha-Kala (Extent/अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधि-वाचक (limit/extent marker)

• आत्ममानेन: by his own measure/standard
• आत्ममानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आत्मनः मानः)

• जीवति: lives
• जीवति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पञ्चपञ्चाशत्: fifty-five
• पञ्चपञ्चाशत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (पञ्चाशत्-शब्दानुसार), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (पञ्च च पञ्चाशत् च = 55)

• आदिष्टाः: are prescribed
• आदिष्टाः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (वत्सराः इति) — 'appointed/ordained'

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• जातस्य: who is born / of the born one
• जातस्य: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: जात (प्रातिपदिक; √जन्-सम्भूत)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (तस्य इति सह)

• वत्सराः: years
• वत्सराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Sūta (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A sage instructs pilgrims beside a sacred map-scroll; behind them a subtle hourglass/time-wheel and a human life-line marked with segments, indicating ‘already allotted’ years.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life—human or divine—is bounded by measure; therefore one should not delay dharma, dāna, and tīrtha-sevā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it continues the chapter’s time-and-merit framing.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it discusses lifespan/years in a cosmological register.