Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18
Devanagari script
राजोवाच । आहारेण नृलोकेऽस्मिन्सर्वे जीवन्ति जन्तवः । युष्माकं कतमो योऽत्र प्रोच्यतां मे सविस्तरम्
Transliteration
rājovāca | āhāreṇa nṛloke'sminsarve jīvanti jantavaḥ | yuṣmākaṃ katamo yo'tra procyatāṃ me savistaram
Translation
Царь сказал: «В этом мире людей все существа живут за счет пищи. Расскажи мне подробно — кто из вас здесь поддерживается и каким образом?»
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.)
आहारेणby food, through eating
आहारेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instr. sg.)
नृलोकेin the world of men
नृलोके:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृ + लोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc. sg.)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc. sg.)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc. nom. pl.)
जीवन्तिlive
जीवन्ति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formलट्-लकार (present); प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl.)
जन्तवःcreatures, beings
जन्तवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom. pl.)
युष्माकम्of you (plural)
युष्माकम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन (gen. pl.)
कतमःwhich one (among you)
कतमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.); प्रश्नवाचक (interrogative)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb of place)
प्रोच्यताम्let (it) be stated
प्रोच्यताम्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलोट्-लकार, कर्मणि प्रयोग (imperative passive); प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg.); आज्ञार्थ (let it be said)
मेto me / for me
मे:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन (gen./dat. sg.; enclitic)
सविस्तरम्in detail
सविस्तरम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस + विस्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययभावे (indeclinable adverb)
Speaker
Rājā (the King)
FAQs
Human life depends on food, so Dharma asks that eating be sanctified through right conduct and proper offerings.
This verse functions as a dialogue-introduction within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya rather than naming a single tīrtha in the line itself.
No direct prescription yet—this is the king’s inquiry that leads into rules about proper eating, śrāddha, and offerings.