Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

विष्णुरुवाच । ममापि वद देवेशि कीदृक्तन्मन्त्रपञ्चकम् । यत्त्वयाऽनुष्ठितं पूर्वं तया तासां निवेदि तम्

Transliteration

viṣṇuruvāca | mamāpi vada deveśi kīdṛktanmantrapañcakam | yattvayā'nuṣṭhitaṃ pūrvaṃ tayā tāsāṃ nivedi tam

Translation

Вишну сказал: «Скажи и мне, о Царица богов: какова эта мантра-панчака из пяти? Как ты совершала её прежде, так и опиши её им».

Word by Word

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Perfect, 3rd person, Singular)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Addition/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (particle: ‘also’)

• वद: tell, speak
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Imperative, 2nd person, Singular)

• देवेशि: O mistress of the gods
• देवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशी) (Feminine, Vocative, Singular)

• कीदृक्: of what kind
• कीदृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीदृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक विशेषण (Interrogative adjective, Neuter, Singular)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (Neuter, Singular)

• मन्त्रपञ्चकम्: set of five mantras
• मन्त्रपञ्चकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + पञ्चक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Singular)

• यत्: which (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental, Singular)

• अनुष्ठितम्: performed, practiced
• अनुष्ठितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + स्था (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Neuter, Accusative, Singular)

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Sambandha (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb: ‘formerly’)

• तया: by that (means), thereby
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental, Singular)

• तासाम्: to/for them (lit. of them)
• तासाम्: Sambandha (Beneficiary/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Genitive, Plural)

• निवेदि: present, communicate
• निवेदि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + विद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (Imperative, 2nd person, Singular)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

Speaker

Viṣṇu

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu respectfully addresses Devī/Lakṣmī, requesting the exact mantra-pañcaka and its method of practice; the scene conveys mutual reverence and sacred pedagogy.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching stresses correct transmission: practices should be shared as authentically performed (yathā-anuṣṭhāna).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya portion of Nāgara-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse requests the exact form of the five-mantra set used for prior worship, indicating a standardized mantra-vidhi.