Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3
Devanagari script
याज्ञवल्क्य उवाच । तथापि देव मे शुद्धिर्हृदयस्य न जायते । तस्माद्वद सुरश्रेष्ठ प्रायश्चित्तं विशुद्धये
Transliteration
yājñavalkya uvāca | tathāpi deva me śuddhirhṛdayasya na jāyate | tasmādvada suraśreṣṭha prāyaścittaṃ viśuddhaye
Translation
Яджнявалкья сказал: «И всё же, о Дэва, чистота моего сердца не возникает. Потому, о лучший из богов, поведай мне прайашчитту — искупление для полного очищения».
Word by Word
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तथापिnevertheless
तथापि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय) + अपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोधार्थक-अव्ययम् (concessive: nevertheless)
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
शुद्धिःpurity
शुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
हृदयस्यof the heart
हृदयस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
जायतेarises / is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः (ablatival adverb) ‘therefore/from that’
वदtell / speak
वद:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
सुरश्रेष्ठO best of gods
सुरश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (सुराणां श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रायश्चित्तम्expiation
प्रायश्चित्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राय (अव्यय/उपसर्गार्थ) + चित्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (प्रायः चित्तम्/प्रायश्चित्तम्—expiation); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/कर्म), एकवचनम्
विशुद्धयेfor purification
विशुद्धये:
Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे
Speaker
Yājñavalkya
Characters & Entities
Y
YājñavalkyaB
Brahmā (implied as the respondent in the passage)FAQs
Outer acts are incomplete without inner transformation; true dharma seeks citta-śuddhi through right means.
The verse sets up the Tīrthamāhātmya context; the specific kṣetra is elaborated in the following verses of the same adhyāya.
A request is made for prāyaścitta (expiatory discipline); the concrete prescription is given immediately afterward (liṅga-sthāpanā).