Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कोपसंरक्तलोचनः । ऊर्ध्वमालोकयामास समुद्दिश्य शनैश्चरम्
Transliteration
tacchrutvā vacanaṃ tasya kopasaṃraktalocanaḥ | ūrdhvamālokayāmāsa samuddiśya śanaiścaram
Translation
Услышав его слова, с глазами, покрасневшими от гнева, он поднял взор вверх — устремив его на Шанайшчару (Сатурн).
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'that' (object of hearing)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = 'having heard'
वचनम्statement, words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
कोपसंरक्तलोचनःwhose eyes were reddened with anger
कोपसंरक्तलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोप-संरक्त-लोचन (प्रातिपदिक; components: कोप + संरक्त + लोचन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः = तत्पुरुष (कोपेन संरक्ते लोचने यस्य) — अर्थतः बहुव्रीहि-भावः, परन्तु रूपेण तत्पुरुष-समास-श्रृङ्खला
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Desha (Direction/देश)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय = 'upwards'
आलोकयामासlooked
आलोकयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-लोकय् (धातु; नामधातु from लोक)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; 'looked'
समुद्दिश्यhaving aimed at/indicating
समुद्दिश्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-दिश् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund) = 'having indicated/aimed at, addressing'
शनैश्चरम्Śanaiścara (Saturn)
शनैश्चरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशनैः-चर (प्रातिपदिक; components: शनैः + चर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अव्ययीभाव-समासः = शनैः चरति इति (one who moves slowly)
Speaker
Narrator (within the chapter’s frame)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The afflicted person’s eyes redden with anger; he lifts his gaze to the sky, as if challenging Śani; the sage remains composed, anticipating the need to pacify him.
Characters & Entities
P
PippalādaŚ
Śanaiścara (Śani)N
NāradaFAQs
Unchecked anger toward fate or cosmic forces is depicted as dangerous, preparing the narrative for counsel toward restraint and right conduct.
Not specified in this verse; it is part of a broader tīrtha-māhātmya chapter.
None.