Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भृशं क्रोधसमन्वितः । ततस्तं प्राह मांडव्यो धर्मराजं पुरः स्थितम्

Transliteration

sūta uvāca | tasya tadvacanaṃ śrutvā bhṛśaṃ krodhasamanvitaḥ | tatastaṃ prāha māṃḍavyo dharmarājaṃ puraḥ sthitam

Translation

Сута сказал: «Услышав те слова, Мандавья воспылал сильнейшим гневом; затем он обратился к Дхармарадже, стоявшему перед ним».

Word by Word

• सूतः: Sūta (narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; वचन-विशेषणम्

• वचनम्: speech, statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + श्रुत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: श्रु-धातोः क्त्वा-प्रत्ययान्तं अव्ययीभावरूपं (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया

• भृशम्: greatly
• भृशम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: परिमाण/तीव्रतावाचक-अव्ययम् (adverb)

• क्रोधसमन्वितः: filled with anger
• क्रोधसमन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + समन्वित (सम्-अन्वि/अनु-इ धातु-निष्पन्न कृदन्त)
• Form: तत्पुरुषः (क्रोधेन समन्वितः); पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; माण्डव्य-विशेषणम्

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then/from that)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• प्राह: said to
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह (धातु √अह्/आह्)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• माण्डव्यः: Māṇḍavya
• माण्डव्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माण्डव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• धर्मराजम्: Dharmarāja
• धर्मराजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य राजा); पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• पुरः: in front
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (in front)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + स्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: स्था-धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; पुंलिङ्गे द्वितीया, एकवचनम्; धर्मराज-विशेषणम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates: Māṇḍavya, eyes blazing with anger, stands before Dharmarāja and begins to speak—an intense face-to-face moment in a divine court.

Characters & Entities

• Sūta
• Māṇḍavya
• Dharmarāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text frames a dharma-debate: even righteous order (daṇḍa) can be questioned when perceived as excessive.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this narrative transition verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.