Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

तौ मातापितरौ वृद्धौ त्वया मुक्तौ क्षयं गतौ । त्वं च संसिद्धिमापन्नः परामस्मत्प्रसादतः

Transliteration

tau mātāpitarau vṛddhau tvayā muktau kṣayaṃ gatau | tvaṃ ca saṃsiddhimāpannaḥ parāmasmatprasādataḥ

Translation

«Те двое — твои престарелые мать и отец — освобождённые тобою, достигли своего конца. А ты, по нашей милости, обрёл высшее совершенство.»

Word by Word

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), द्विवचनम् (Dual)

• मातापितरौ: mother and father (the two parents)
• मातापितरौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ + पितृ (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्व-समासः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्

• वृद्धौ: aged, old
• वृद्धौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• मुक्तौ: freed, released
• मुक्तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुच् (धातु) → मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम्

• क्षयम्: destruction, end
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• गतौ: gone, having reached
• गतौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (Past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• संसिद्धिम्: complete accomplishment, perfection
• संसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आपन्नः: having attained
• आपन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आप् (धातु) → आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (Past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• पराम्: supreme
• पराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (संसिद्धिम् इति विशेष्यस्य)

• अस्मत्प्रसादतः: from our grace, by our favor
• अस्मत्प्रसादतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् + प्रसाद (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative) ‘अस्मत्-प्रसाद’ = our grace; पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे हेतौ (from/because of)

Speaker

The sages (Munis)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mukhārā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The addressed brāhmaṇa (later famed as Vālmīki in v.124.85)

Visual Art Cues

Scene: A sage pronounces a boon: the devotee’s aged parents are shown departing in a luminous, peaceful ascent, while the devotee stands with folded hands receiving the assurance of supreme accomplishment.

Characters & Entities

• mātā
• pitā
• muni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassionate action and the blessings of realized sages together mature into supreme spiritual success.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This statement forms part of the Māhātmya that anchors the sanctity of the local tīrtha later named Mukhārā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it highlights the fruit (saṃsiddhi) arising from dharmic conduct and sages’ grace.